جامعيّت اسلام
آرى ، از امتيازات اسلام آن است كه اقتصاد آن با اخلاق و عاطفه آميخته است همانگونه كه سياست و ديانت آن به هم آميخته است . نماز جمعه با اين كه يك عمل عبادى است يك مانور سياسى هم هست . اسلام حتّى در جهاد ، به مسائل دينى ، عاطفى ، اخلاقى ، اجتماعى و سياسى نيز توجّه دقيق دارد .
اين على بن ابيطالب ( عليهما السلام ) است كه در بحبوحه جنگ به خورشيد نگاه مىكند تا مبادا نماز اوّل وقتش از دست برود و فرزندش امام حسين ( ع ) نيز ظهر عاشورا در برابر سيل تير دشمن ، نه تنها نماز واجب مىخواند بلكه به مستحبّات نماز نيز از قبيل اذان ، اقامه ، جماعت ، اوّل وقت و . . . توجّه كامل دارد ؛ و باز مىبينيم اميرالمؤمنين ( ع ) در وسط جنگ ، وقتى يارانش آب را در ظرفى تَركدار براى او مىآورند ، مىفرمايد : آشاميدن آب از ظرف تركدار مكروه است . ( چه بسا ذرّات آلودهاى كه لابهلاى آن ترك باشد و آب را غير بهداشتى كند . )
در وسط يكى از جنگها ، بعضى افراد از ايشان مىپرسند : نظر شما درباره فلانى و فلانى چيست ؟ حضرت ( ع ) كه مىبيند پاسخ اين سؤال سبب فتنه و تفرقه مىشود سؤالكننده را توبيخ مىكند و اجازه نمىدهد امّتى كه به وحدت كلمه نياز دارند دستخوش تفرقه شوند ؛ و باز مىبينيم به هنگام جنگ ، شخصى از على ( ع ) معناى توحيد را مىپرسد و رزمندگان از سؤال او ناراحت مىشوند ، حضرت ( ع ) مىفرمايد : جنگ ما براى توحيد