ما دراينجا در صدد بيان كردن عظمت گناه دروغ نيستيم ؛ چراكه به بحث مفصلى نياز دارد ؛ ولى همين قدر بايد دانست كه دروغ با ايمان سازگار نيست و انسان دروغگو ، ايمان ندارد . ممكن نيست كسى خدا را قبول داشته باشد و او را عالم به اسرار بداند و در حضور او به بندگان او دروغ بگويد و اين عمل هنگامى بيشتر زشت و قبيح مىشود كه براى به دست آوردن ثروت به ناحق يا براى تحميل جنس خود به مشترى و گرفتن پول او باشد ، آيا اين پول خوردن دارد ؟ ! آيا خيرو بركت دارد ؟ ! آيا عبادت با آن قبول است ؟ ! آيا بچهها با چنين نانى ، نمازخوان و درستكار مىشوند ؟ ! پس بياييم با همه روراست باشيم ، راست بگوييم و نان حلال بخوريم .
* سوگند خوردن
بيمارى ديگرى كه در بازار مسلمانان به ويژه در بازار شيعيان رواج دارد ، سوگند خوردن است ، چه دروغ و چه راست ؛ البته بازاريان شيعه بيش از فرقههاى ديگر قسم مىخورند . ديگران ممكن است فقط به خدا و قرآن قسم بخورند ؛ ولى شيعهها اضافه بر خدا و قرآن ، به حضرت عباس عليه السلام ، امام حسين عليه السلام ، حضرت على عليه السلام ، حضرت زهرا عليها السلام و بالاخره جان شما و ريش و سبيل و . . . نيز قسم مىخورند . آنجا كه با چربزبانى و دروغ نتوانند مشترى را به دام اندازند ، با چاشنى قسم به مقدسات ، اعتماد مشترى را جلب مىكنند .
قسم خوردن در معامله در عصر امامان عليهم السلام نيز رايج بوده و در احاديث نيز به شدت از آن نهى شده است و گفته شده كه سوگند ، سرمايه را تباه كرده ، بركت رامىبرد ، به ويژه اگر دروغ باشد كه در آن صورت گناه دروغ نيز بر آن اضافه مىشود .
بنابراين قسم خوردن در خريد و فروش ، كارى ناپسند است ، چه راست باشد و چه دروغ . اكنون به سخن امامان معصوم عليهم السلام توجه كنيد :
؟ - حضرت على عليه السلام ضمن گردش در بازار كوفه و نصيحت به آنان مىفرمود :
« تَنَاهَوْا عَنِ الْيَمِين ؛
از سوگند خوردن پرهيز كنيد . » « 1 »
هامش
( 1 ) . 1 - كافى ، ج 5 ، ص 151 .