ضرورت آشنايى با آداب معامله
اولين انديشهء فرد مسلمان اين بايد باشد كه كارش چگونه مورد رضايت خدا قرار گيرد ، و لازمهى چنين هدفى آن است كه احكام و وظايف خود را در زمينه كار خود بشناسد تا بتواند در عمل آنها را اجرا كند . از اين رو ، اميرمؤمنان عليه السلام فرمود :
« يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَر ؛ « 1 »
اى جامعه تجار و معاملهگر ! اوّل يادگيرى مسائل شرعى تجارت ، بعد تجارت »
و اين جمله را سه بار تكرار كرد .
پس اولين وظيفه در تجارت و معامله ، آموختن احكام شرعى و بعد تلاش براى عمل به آن است تا داد و ستد به صورت صحيح انجام گيرد و اموالى كه از آن راه به دست مىآيد ، حلال باشد و بتوان در آنها تصرف كرد . اما چنانچه فرد دقت كافى در ياد گرفتن احكام شرعى نداشته باشد و معامله به صورت باطل انجام گيرد ، اموال به دست آمده نيز حرام خواهد بود و تصرف و استفاده از آن جايز نيست و اگر خود يا خانوادهاش از آن مال حرام استفاده كند ، اثر سوء خود را خواهد گذاشت . به علاوه ، در قيامت هم مورد بازخواست خواهد بود .
از اين رو ، امام راحل و بنيانگذار جمهورى اسلامى در اين زمينه مىفرمايد :
« واجب است بر هر كسى كه تجارت مىكند و ساير معاملات را انجام مىدهد ، احكام
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 150 ، ح 1 .