احكام ديه
مسأله 2833 - اگر كسى كه بالغ و عاقل است عمداً و به ناحق مسلمانى را بكشد ، در صورتى كه مقتول ، مرد يا پسر باشد ولىّ كشته مىتواند قاتل را عفو كند يا بكشد ، ولى اگر مقتول كافر باشد قاتل او را كه مسلمان است نمىتوان كشت و اگر مقتول مسلمان زن يا دختر باشد اگرچه مىشود قاتل مسلمان او را كشت لكن اگر قاتل مرد باشد بايد نصف ديه او را به ولىّ او بدهند و اگر قاتل ديوانه يا نابالغ باشد مطلقاً ديه بايد بدهند و ديه آن بر عاقله است كه معناى آن خواهد آمد و نيز ولىّ مىتواند به مقدارى كه طرفين راضى شوند از قاتل ديه بگيرد و در صورتى كه رضايت آنها به ديهاى باشد كه در شرع معيّن شده است چون تقديرات شرعى در ديه مختلف است اختيار تعيين آن با قاتل است و مىتواند هر كدام كه براى او آسانتر است اختيار نمايد ، بنابر اين مىتواند قيمت نقره را كه از ساير اقسام ديه كمتر است بدهد امّا اگر از روى خطاىمحض بكشد مثلًا براى حيوانى تير بيندازد واشتباهاً كسى را بكشد ، ولىّ كشته حق ندارد او را بكشد ، امّا مىتواند از عاقله ( يعنى قوم وخويشان پدرى قاتل ) و در صورت ندادن آنها از خود قاتل ، ديه بگيرد و اگر از روى خطاى شبيه به عمد بكشد به اين معنى كه شخصى كسى را با آلتى بزند كه عادتاً كشنده نيست و قصد كشتن هم نداشته اتّفاقاً كشته شود در اين فرض خود قاتل بايد ديه بدهد وولىّ مقتول حق كشتن او را ندارد .