يازدهم فروشنده نتواند جنسى را كه فروخته است تحويل دهد ، مثلًا اسبى را كه فروخته فرار نمايد كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را به هم بزند ( خيار تعذّر تسليم ) و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد .
مسأله 2140 - اگرخريدار قيمت جنس را نداند ، يا در موقع معامله غفلت كند و جنس را گرانتر از قيمت معمولى آن بخرد ، چنانچه به قدرى گران خريده كه مردم به آن اهميّت مىدهند ، مىتواند معامله را به هم بزند و نيز اگر فروشنده قيمت جنس را نداند يا موقع معامله غفلت كند و جنس را ارزانتر از قيمت آن بفروشد در صورتى كه مردم به مقدارى كه ارزان فروخته اهميّت بدهند ، مىتواند معامله را به هم بزند .
مسأله 2141 - در معامله بيع شرط كه مثلًا خانه هزار تومانى را به دويست تومان مىفروشند و قرار مىگذارند كه اگر فروشنده سر مدّت پول را بدهد بتواند معامله را به هم بزند ، در صورتى كه خريدار و فروشنده قصد خريد و فروش داشته باشند معامله صحيح است .
مسأله 2142 - در معامله بيع شرط اگرچه فروشنده اطمينان داشته باشد كه هرگاه سر مدّت پول را ندهد ، خريدار ملك را به او مىدهد معامله صحيح است ولى اگر سر مدّت پول را ندهد حقّ ندارد ملك خود را از خريدار مطالبه كند و اگر خريدار بميرد ، نمىتواند ملك را از ورثه او مطالبه نمايد .
مسأله 2143 - اگر چاى اعلا را با چاى پست مخلوط كند وباسم چاى اعلا بفروشد ، مشترى مىتواند معامله رابه هم بزند .
مسأله 2144 - اگر خريدار بفهمد مالى را كه گرفته وشخص آن مال كه مورد معامله بود ، عيبى دارد مثلًا حيوانى را بخرد و بفهمد كه يك چشم آن كور است ، چنانچه آن عيب پيش ازمعامله در مال بوده و او نمىدانسته ، مىتواند معامله را به هم بزند ، يا فرق قيمت سالم و معيوب آن را معيّن كند و به نسبت تفاوت قيمت سالم و معيوب از پولى كه به فروشنده داده پس بگيرد مثلًا مالى را كه به چهار تومان خريده ، اگر بفهمد معيوب است در صورتى كه قيمت سالم آن هشت تومان و قيمت معيوب آن
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 351
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٣٥١