مسأله 1771 - اگر مالى به ارث به او برسد و بداند كسى كه اين مال از او به ارث رسيده خمس آن را نداده ، بايد خمس آن را بدهد و نيز اگر در خود آن مال خمس نباشد ولى انسان بداند كسى كه آن مال از او به ارث رسيده ، خمسبدهكار است ، بايد ذمّه ميّت را فارغ نمايد از مالى كه به او تعلّق گرفتهاست .
مسأله 1772 - اگر به واسطه قناعت كردن ، چيزى از مخارج سال انسان زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1773 - كسى كه ديگرى مخارج او را مىدهد ، بايد خمس تمام مالى را كه به دست مىآورد ، بدهد .
مسأله 1774 - اگر ملكى را بر افراد معيّنى مثلًا بر اولاد خود وقف نمايد ، چنانچه در آن ملك زراعت ودرختكارى كنند و از آن چيزى به دست آورند و از مخارج سال آنان زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهند بلكه اگر طور ديگرى هم از ملك نفع ببرند ، مثلًا اجاره آن را بگيرند ، بايد خمس مقدارى را كه از مخارج سالشان زياد مىآيد ، بدهند .
مسأله 1775 - اگر مالى را كه فقير بابت خمس و زكات گرفته از مخارج سالش زياد بيايد ، بنابر احتياط مستحبّ بايد خمس آن را بدهد امّا صدقه مستحبّه بنابر احتياط واجب خمس دارد .
مسأله 1776 - اگر با عين پول خمس نداده جنسى را بخرد يعنى به فروشنده بگويد اين جنس را با اين پول مىخرم ، چنانچه خمس او را بعد از معامله بدهد ، معامله صحيح است و اگر خمس آن را نداد حاكم شرع مىتواند خمس را از عين مال كه در دست مشترى است بگيرد وتصرّفش در مال ، حرام بوده است مگر اين كه قبلًا به ضمانت شرعى عمل نمايد .
مسأله 1777 - اگر جنسى را بخرد و بعد از معامله قيمت آن را از پول خمس نداده بدهد ، معاملهاى كه كرده صحيح است ولى چون از پولى كه خمس در آن است به فروشنده داده ، اگر از بين نرفته حاكم شرع پنج يك همان را مىگيرد و اگر از بين رفته عوض آن را از خريدار يا فروشنده مطالبه مىكند .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 291
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٢٩١