مىتواند خم شود و مهر يا چيز ديگرى را كه سجده بر آن صحيح است روى چيز بلند گذاشته و طورى بايد پيشانى را بر آن بگذارد كه بگويند سجده كرده است ، ولىبايد كف دستها و زانوها و انگشتان پا را بطور معمول به زمين بگذارد .
مسأله 1078 - كسى كه هيچ نمىتواند خم شود ، بايد براى سجده بنشيند و با سر اشاره كند و اگر نتواند ، بايد با چشمها اشاره نمايد و در هر صورت احيتاط واجب آن است كه اگر مىتواند مهر را بلند و به پيشانى بگذارد و اگر با سر يا چشمها هم نمىتواند اشاره كند ، بايد در قلب نيّت سجده كند و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براى سجده اشاره نمايد .
مسأله 1079 - كسى كه نمىتواند بنشيند ، بايد ايستاده نيّت سجده كند و چنانچه مىتواند براى سجده با سر اشاره كند و اگر نمىتواند ، با چشمها اشاره نمايد و اگر اين را هم نمىتواند ، در قلب نيّت سجده كند و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براى سجده اشاره نمايد .
مسأله 1080 - اگر پيشانى بىاختيار از جاى سجده بلند شود ، چنانچه ممكن باشد بايد نگذارد دوباره به جاى سجده برسد ، و اين يك سجده حساب مىشود ، چه ذكر سجده را گفته باشد يا نه و اگر نتواند سر را نگهدارد وبىاختيار دوباره به جاى سجده برسد ، روى هم يك سجده حساب مىشود و اگر ذكر نگفته باشد بايد بگويد .
مسأله 1081 - جايى كه انسان بايد تقيّه كند مىتواند بر فرش و مانند آن سجده نمايد در صورتى كه عرفاً چاره ندارد ، ولى اگر بتواند بر حصير يا چيزى كه سجده بر آن صحيح مىباشد ، طورى سجده كند كه به زحمت نيفتد ، نبايد بر فرش و مانند آن سجده نمايد .
مسأله 1082 - اگر روى تشك پر يا چيز ديگرى كه بدن روى آن آرام نمىگيرد سجده كند ، باطل است .
مسأله 1083 - اگر انسان ناچار شود كه در زمين گل نماز بخواند ، چنانچه آلوده شدن بدن و لباس براى او مشقّت ندارد ، بايد سجده وتشهّد را بطور معمول بجا آورد و اگر مشقّت دارد مىتواند در حالى كه ايستاده ، براى سجده با سر اشاره كند وتشهّد را ايستاده بخواند و اگر سجده وتشهّد را بطور معمول هم بجا آورد ، نمازش صحيح است .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 179
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص١٧٩