و اگر مىخواهد نصرانى » . « 1 » و از نظر اسلامشناسى و شناخت نوع حكومت و چگونگى و اهداف حكومت در اسلام و ولايت حاكم و مسايل مهم ديگر نيز ارزنده و مفيد است .
و از اين نظر كه آن جامعه و آن نظام ، جامعه و نظام كامل اسلامى و تمام شرعى است ، نظامى الگو و اسوه و معيار و ميزان است و جوامع كوچك يا بزرگ ، هرچه به آن همانندتر و شباهت بيشتر داشته باشند ، مشروعيت بيشتر دارند ، شناخت اين جامعه براى تعيين جهت و سمتى كه جوامع بايد به سوى آن داشته باشند ، مفيد و سودمند است .
و بالاخره از اين لحاظ كه مؤمنان به آن ظهور و وعده الهى ، مشتاقانه در انتظار آن هستند و براى وقوع آن تحول بزرگ جهانى و الهى ، چشم به آينده دوخته و در هيچ شرايطى از بهبود اوضاع نااميد نمىشوند و در ميان طوفانهاى شدايد و سختىهاى قوى القلب ، باايمان ، استوار و محكم ، به آينده اميدوار و با قاطعيت به سوى جلو قدم بر مىدارند و بر كوشش و تلاش و اقدام خود مىافزايند ، شايان اهمّيت است .
از همه اين جهات و ابعاد ديگر ، شناخت اين جامعه به استقامت فكر و اخلاق و اعمال انسان كمك مىنمايد ؛ امّا در اين گفتار به اين فايده و وظيفه بزرگ نظر و اشارت داريم كه چنين جامعه يگانهاى را كه انبياى گذشته بشارت آن را دادهاند و آيات قرآن مجيد و روايات متواتر ، با صراحت به تحقق آن تأكيد دارند و آن را اوج
هامش
( 1 ) . قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : « من مات و لم يعرف إمام زمانه فليمت إن شاء يهودياً وإن شاء نصرانياً » ؛ رساله المسائل الخمسون فخر رازى ، ص 384 ، مسأله 47 ( اين رساله در ضمن كتابى به نام « مجموعة الرسائل » در مصر به سال 1328 ه ق چاپ شده است ) .