تعليقه 4
فلاسفه بزرگ مشّائيان و اشراقيان ؛ مانند ابن سينا در شفا ، نظام امامت و رهبرى را طبق مذهب شيعه تأييد نموده و مثل شيخ شهاب الدين سهروردى ، خالى نماندن عالم را از وجود امام ، چنانكه مضمون احاديث و موافق با استمرار فيض و قواعد عقلى ديگر است ، به صراحت پذيرفته است .
از او در حكمت اشراق نقل شده كه مىگويد : « لا يَخْلُو الْعالَمُ مِنْهُ . . . » يعنى عالم خالى از امام و خليفه نخواهد ماند . او آن كسى است كه ارباب مكاشفه و مشاهده ، او را قطب مىگويند و رياست و زمامدارى و اختيار دين و دنيا با او است ، اگرچه در نهايت خمول و بركنارى از دخالت در امور باشد ، و اگر سياست بندگان به دست او باشد ، روزگار نورانى خواهد بود و اگر زمان از مدبر و مديّر الهى خالى بماند ( يعنى دست تصرف و ادارهء او در امور باز نباشد ) تاريكىها غالب خواهد بود .
و در جاى ديگرى از اين كتاب گفته است :
« بَلِ الْعالَمُ ما خَلَأَ قَطُّ عَنِ الْحِكْمَةِ وَعَنْ شَخْصٍ قآئِمٍ بِها وَهُوَ خَلِيفَةُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَهكَذا يَكُونُ ما دامَتِ السَّمواتُ وَالْأَرْضُ » ؛
« عالم هيچ وقت از حكمت و از وجود شخصى كه قيام به حكمت كند ، خالى نيست و آن شخص خليفه خداوند در زمين است و اين وضع ادامه دارد تا آسمانها و زمين برقرار است » .