بديهى است درك عظمت اين رسالت محتاج به بررسىهاى زيادى است كه به طور فهرست به بعض آنها اشاره مىشود :
1 . بررسى اوضاع اخلاقى و دينى جوامع بشرى در عصر ظهور آن حضرت .
2 . بررسى اوضاع علمى و فرهنگى .
3 . بررسى اوضاع اجتماعى ملل و امم .
4 . بررسى اوضاع سياسى و رژيمهاى حاكم بر جوامع انسانى .
5 . بررسى وضع بانوان در سراسر دنيا و بالخصوص در جزيرةالعرب .
6 . بررسى وضع بردگان و غلامان .
7 . بررسى اوضاع اقتصادى و نظامات مالى .
8 . بررسى عادات و قواعد و رسوم .
9 . بررسى نظامات جنگى .
10 . بررسى ارزش حقوق انسان در آن زمان .
و بررسىهاى ديگر كه فعلًا در اين مقاله مجال بسط و تفصيل آن نيست و همه منتهى به اين مىشود كه دنيا در تمام اين شئون ، وضع بسيار غيرانسانى و اسفانگيزى داشت كه اگر رسالت حضرت محمّدصلى الله عليه و آله به كمك بشريت نيامده و از او دستگيرى نكرده بود و سير ارتجاعى بشر از آن عصر به بعد هم چنان ادامه مىيافت دنيا از علم و فضايل و حقوق و آزادى و آنچه بعد از آن حضرت به ظهور پيوسته محروم مىماند .
اساس عظمت دعوت پيغمبر اسلام دعوت به توحيد و يكتاپرستى است كه در كلمهى طيّبهى لا إله الّا الله خلاصه مىشود . كلمهاى كه از آن ارزندهتر و آزادى بخشتر و روشنتر و نجات دهندهتر نيست . كلمهاى كه در آن تمام برابرىها و برادرىها و الغاى امتيازات پوچ و موهوم نهفته
صبح صادق (فارسى) — صفحة 14
مساهمون: الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
ص١٤