رازدارى ، هميارى و . . . در معاشرت آنان با هم ملاك و معيار اصلى قرار گيرد و از كارهايى چون غيبت ، تهمت ، حسد ، تكبر ، ماجراجويى ، تجسس ، دروغ ، چاپلوسى ، نيرنگ ، پايمال كردن حقوق يكديگر ، مسخرهنمودن ديگران ، خيانت و . . . خوددارى گردد .
بر همهء مسلمانان لازم است كه در برخوردهاى خود با ديگران بهخصوص پدر و مادر ، مربيان و اساتيد ، همسايه ، بستگان و بزرگان دين و دانش و همهء كسانى كه به گونهاى بر آنها حقى دارند جنبههاى انسانى و آداب اسلامى را رعايت نموده و نسبت به رفع مشكلات ديگر مسلمانان خصوصاً افراد محروم و مستضعف ، سالخورده و مصيبتديده به اندازهء قدرت و توان خود اقدام نمايند ؛ در سخنى از امام صادق عليه السلام چنين آمده است : « انسانهاى با ايمان برادر يكديگر بوده و همانند بدن واحدى هستند كه اگر يك قسمت از آن دچار بيمارى گردد اثر و درد آن در تمام بخشها ظاهر مىشود . » « 1 » و چه زيبا شاعر شيرين سخن شيراز سعدى اين سخن را به نظم كشيده است :
بنى آدم اعضاى يك پيكرند * كه در آفرينش ز يك گوهرند
چو عضوى به درد آورد روزگار * دگر عضوها را نماند قرار
تو كز مِحنت ديگران بىغمى * نشايد كه نامت نهند آدمى « 2 »
انسان مؤمن بايد نسبت به امور مسلمانان اهتمام ورزيده و از كنار آنها به سادگى عبور نكند ؛ رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمودند : « هر كس صبح نمايد در
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 58 ، ص 148 ، حديث 25
( 2 ) - گلستان ، باب اول در سيرت پادشاهان ، ص 61 ، حكايت 10