پادشاهان ، وزراء ، خانها و امثال آن ، انسان را از خواب غفلت بيدار نموده و نسبت به عظمت خداوند متعال آگاه مىگرداند . گاهى ثمرهء دقت در هر يك از اين آثار بهجاى مانده معادل مطالعهء يك كتاب قطور تاريخى خواهد بود ؛ خداوند متعال مىفرمايد : « بگو در زمين سير و سفر نماييد و بنگريد كه عاقبت انسانهاى گناهكار و مجرم چه شد » « 1 » .
موسيقى و آواز
خواندن يا شنيدن آواز ؛ شنيدن ، خواندن ، يادگرفتن و ياددادن آواز در صورتى كه در بردارندهء يكى از امور زير نباشد ، اشكال ندارد ، اين امور بدين قرارند : الف - در بر داشتن مطالب باطل و خلاف اخلاق مانند توصيف شراب و بىبندوبارى جنسى و اشعار عاشقانه دربارهء زنان يا مردان و توصيف برخى از اندام و زيبايىهاى آن .
ب - برانگيختن و تحريك شهوت انسان و تباه شدن عقل و شرافت وى ، به گونهاى كه در حال شنيدن يا خواندن صدا احساس شود كه اگر در كنار آن آواز شراب و مواد مخدر و فساد جنسى نيز وجود داشت كاملًا مناسب و مطلوب بود .
ج - مناسب بودن نحوهء آوازخوانى در نظر مردم با مجالس افراد فاسق و ناشايسته .
پس اگر آواز در بردارندهء يكى از اين سه امر باشد ، شنيدن ، خواندن ،
هامش
( 1 ) - سورهء نمل ( 27 ) : آيهء 69