مىگشت و در هر بازار ايستاده و با صداى بلند مىفرمود : اى گروه تاجر و بازرگان از خدا بترسيد . در اين لحظه همگى آنچه در دست داشته بر زمين گذاشته و با جان و دل به سخنان ايشان گوش فرا مىدادند ، سپس حضرت مىفرمود : از خداوند طلب خير نماييد و با آسان گرفتن كار بر مردم بركت بجوييد ، به خريداران نزديك شده و حلم و بردبارى را زينت كار خود قرار دهيد ، از سوگند پرهيز نموده و از دروغ اجتناب نماييد ، از ظلم خوددارى نموده و حق مظلومان را بگيريد ، به رباخوارى نزديك نشده و كمفروشى ننماييد ، از اشياء مردم چيزى كم نگذاشته و در زمين فساد نكنيد . و بدين ترتيب در بازارهاى كوفه گردش مىكرد ، سپس براى دادخواهى مردم به محل كارش برمىگشت . » « 1 »
شرايط فروشنده و خريدار
فروشنده و خريدار بايد بالغ و عاقل بوده و در انجام معامله كسى آنها را مجبور نكرده باشد ؛ همچنين بايد سفيه - يعنى كسى كه دارايى خود را در كارهاى بيهوده صرف مىكند و كارهاى او در نظر مردم عاقلانه نيست - نباشند و نيز بايد انگيزهء جدى آنها دادوستد باشد ، پس اگر شخصى به شوخى بگويد : « كالاى خود را فروختم » معاملهاى صورت نمىگيرد .
دادوستدهاى باطل
در چندين مورد معامله باطل است كه برخى از آنها عبارتند از :
هامش
( 1 ) - همان ، ص 382 و 383 ، حديث 1