5 جمعه 25 دى 1360 - دانشگاه تهران مهمترين عنوان : ضوابط حكومت اسلامى در پيام امير المؤمنين عليه السلام به مالك اشتر
خطبهء اول
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
الْحَمْدُ لِلَّهِ كَما هُوَ اهْلُهُ وَ مُسْتَحِقُّهُ وَ الصَّلاةُ وَ السَّلامُ عَلى اشْرَفِ انْبِياءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ عَلى اوْصِيائِهِ وَ خُلَفائِهِ الْبَرَرَةِ الْكِرَامِ الطَّيِّبينَ الطَّاهِرينَ .
خداوند متعال مىفرمايد :
« كُنْتُمْ خَيْرَ امَّةٍ اخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ . . . » « 1 »
[ شما بهترين امتى هستيد كه براى مردم پديدار شدهايد : امر به معروف و نهى از منكر مىكنيد . . . ]
در خطبهء اول ، به طور فشرده و خلاصه ، سير حوادث را مرور مىكنم و مىكوشم با يك بازنگرى به برخى از مسائل انقلاب ، جايگاه كنونى خودمان را در مسير حركت انقلابى مشخص كنم .
برخى افراد در شناخت پديدهها ، جنبهء مثبت آنها را نمىبينند ؛ بلكه تنها جنبههاى منفىِ آنها را مىبينند و با دست گذاشتن روى نقاط ضعف ، انتقادهاى خرد كننده ابراز مىكنند . عدهاى ديگر درست بر عكس گروه اول ، تنها جنبههاى مثبتِ هر چيزى را مىبينند و با برجسته كردن جنبههاى مثبت يك پديده ، آن را مطلق مىكنند .
اين دو روش شناخت ، هيچ كدامْ انسان را به واقعيتها نمىرسانند و واقعيتها را به انسان نشان نمىدهند . اين روشها هر دو ، به دور از انصافِ لازم در تحقيق و پژوهش هستند .
در تحقيق منصفانه ، انسان بايد نقطهء ضعف و قوت ، زشت و زيبا و حق و باطل را با هم ببيند تا بتواند واقعيات را آنچنان كه هست ، درك كند و بشناسد . تنها در اين صورت ، انسان مىتواند برنامهء زندگى خود را با روشنبينى و بر اساس واقعيات تنظيم كند .
ممكن است اين سؤال پيش بيايد كه ضوابط و ابعاد و قوانين حكومت اسلامى چيست ؟ آيا اين ضوابط و ابعاد و قوانين ، معيّن و مشخص هستند يا خير ؟
در پاسخ مىگوييم : هر چند ابعاد و قوانين و ضوابط حكومت اسلامى به طور كامل ، در يك كتاب و مجموعه ، تدوين نيافته است ؛ اما فرهنگ اسلامى داراى ذخايرى بسيار غنى از منابع و مآخذ و مراجع تحقيقاتى و پژوهشى است . آشنايان با روش استنباط قوانين و احكام اسلامى ، مىتوانند با مراجعه به منابع شناختِ نظريات اسلام ، پاسخ هر مسألهاى را به روشنى بيابند .
اسلام براى انتخاب استانداران ، كارگزاران ، مشاوران ، حقوق اقليتهاى مذهبى ، پاكسازى ادارات دولتى و . . .
ضوابط مشخصى دارد . خلاصه اين كه اسلامْ حكمِ هر چيزى را كه در تشكيل حكومتْ مورد نياز و كاربرد است ، بيان كرده است .
قبل از آنكه به بررسى جامعهء خودمان بپردازم ، قسمتهايى از نهج البلاغه را برايتان مىخوانم .
حضرت امير المؤمنين على عليه السلام در نامهء مشهور خود به مالك اشتر « 2 » مىفرمايد :
« مالك ! بهترين ذخيرهء تو ، عمل صالح
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيهء 110 .
( 2 ) - ر . ك : نهج البلاغه ، ترجمهء سيد جعفر شهيدى ، شركت انتشارات علمى و فرهنگى ، چاپ ششم ، 1373 ه . ش ، نامهء 53 ، ص 325 .