اللَّهِ قَريبٌ » « 1 »
[ مىپنداريد كه به بهشت خواهيد رفت ؟
و هنوز آنچه بر سرِ پيشينيانِ شما آمده ، بر سرِ شما نيامده ؟ به ايشان سختى و رنج رسيد و متزلزل شدند ، تا آنجا كه پيامبر و مؤمنانى كه با او بودند ، گفتند : پس يارىِ خدا كِى خواهد رسيد ؟ بدان كه يارىِ خدا نزديك است . ]
از اين آيهء شريفه ، فهميده مىشود كه سنّت هميشگى و ازلى خداوند اين است كه قبل از نجات بخشيدن ، خلاصى دادن ، سعادتمند كردن و وارد ساختن هر فردى به بهشت ، آن فرد را امتحان مىكند و امتحان خداوند هم سخت است . خداوند به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : مسلمانها از حالا فكر مىكنند كه به بهشت خواهند رفت ؛ خير ، ما هنوز آنها را امتحان نكردهايم .
همچنين خداوند تعالى در سورهء احزاب مىفرمايد :
« يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ اذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَارْسَلْنا عَلَيْهِمْ ريحاً وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيراً . اذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ اسْفَلَ مِنْكُمْ وَ اذْ زاغَتِ الابْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونا . هُنالِكَ ابْتُلِىَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلزالًا شَديداً . وَ اذْ يَقُوُلُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذينَ فى قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسوُلُه الَّا غُرُوراً . وَ اذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ يا اهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ فَاْرجِعُوا وَ يَسْتَأْذِنُ فَريقٌ مِنْهُمُ النَّبِىَّ يَقُوُلُونَ انَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَ ما هِىَ بِعَوْرَةٍ انْ يُريدُونَ الَّا فِرارًا « 2 » »
[ اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! از نعمتى كه خدا به شما داده است ياد كنيد ، بدان هنگام كه لشكرها بر سرِ شما تاخت آوردند و ما باد را و لشكرهايى را كه نمىديديد ، بر سرشان فرستاديم و خدا بدانچه مىكرديد ، بينا بود .
آنگاه كه از سمت بالا و از سمت پايين بر شما تاختند ، چشمها خيره شد و دلها به گلوگاه رسيده بود و به خدا گمانهاى گوناگون مىبرديد . در آنجا مؤمنان در معرضِ امتحان در آمدند و سخت متزلزل شدند .
زيرا منافقان و آنهايى كه در دلهايشان بيمارى است ، مىگفتند : خدا و پيامبرش جز فريب به ما وعدهاى ندادهاند .
و گروهى از آنها گفتند : اى مردم يثرب ! اينجا ، جاى ماندنتان نيست . باز گرديد .
و گروهى از آنها از پيامبر رخصت طلبيدند .
مىگفتند : خانههاى ما را حفاظى نيست .
خانههايشان بى حفاظ نبود ، مىخواستند بگريزند . ]
در آن آياتى از سورهء بقره كه خدمتتان تلاوت كردم ، خداوند مىفرمايد : تا هنگامى كه در مقابلهء با سختىها و آسيبها شما را امتحان نكنم ، شما را كمك و يارىِ نهايى نخواهم كرد و وارد بهشت نخواهيد شد .
در اين آيات از سورهء احزاب ، خداوند مىفرمايد : آن سختىها و آسيبها ، آن بأساء و ضرّاء ، آن امتحانى كه قبلًا به شما گفته بودم ، در جنگ احزاب فرا رسيد .
شما مقاومت كرديد ، خوب امتحان داديد تا بالاخره خداوند كمكتان كرد و شما را پيروز نمود .
حضرت على عليه السلام در نهج البلاغه مىفرمايد :
مردم ! خيال نكنيد كه در آغاز ظهور اسلام و در جنگهاى زمان پيامبر صلى الله عليه و آله هر گاه جنگى پيش مىآمد ، خداوند جبرئيل را با قشون الهى نازل مىكرد ؛ آنها دشمن را مىكشتند و ما را نجات مىدادند ؛ خير ، ما گرفتار سختىها و
هامش
( 1 ) - سورهء بقره ( 2 ) ، آيهء 214 .
( 2 ) - سورهء احزاب ( 33 ) ، آيهء 9 - / 13 .