در پادگان جمشيديه به مرحلهء اجرا گذاشتند . ( 1 ) آيت اللَّه العظمى موسوى اردبيلى در مجموعِ فعاليتهاى اجتماعى - سياسى خود پيش از پيروزى انقلاب اسلامى و پس از آن ، نهاد تعادل و اعتدال بود و همواره در قول و عمل با افراط و تفريط در چهرههاى گوناگونِ آن به رويارويى مىپرداخت .
پس از رحلت بنيانگذار كبير انقلاب اسلامى ايران امام خمينى رحمه الله ، حضرت آيت اللَّه العظمى موسوى اردبيلى به شهرستان قم عزيمت نمود .
اين در حالى بود كه ايشان در زمان حيات امام خمينى هم علاقهء شديدى به بازگشت به حوزهء علميهء قم و پيگيرى فعاليتهاى علمى از خود نشان مىداد ، امّا امام خمينى با رها كردنِ مسئوليتهاى خطيرى كه ايشان بر عهده داشت ، موافقت نمىنمودند .
آيت اللَّه موسوى اردبيلى در طول دوران خدمات اجرايى خود ، كمبودها و كاستىهاى علمى متعددى را لمس مىكردند . به دليل متروك ماندنِ برخى از ابواب فقه و عدم امكان پاسخگويى به نيازهاى جامعه در شرايط جديد ، ايشان پس از بازگشت به حوزهء علميهء قم ضمن انجام خدمات مربوط به مرجعيت دينى و رفع نيازهاى علمى و استنباط احكامِ موضوعات مستحدثه ، شروع به تدريس يك دوره ابواب جزائى فقه شامل حدود و ديات و قصاص نمودند و دورهء كامل كتاب قضا و شهادات را نيز تدريس كردند و سپس باب مضاربه و مباحث بيع را براى فضلاى حوزهء علميهء قم مطرح ساختند . حاصل بسيارى از اين جلسات درسى به رشتهء تحرير در آمده و هم اكنون به عنوان يك منبع علمى در موضوع خود مورد توجه پژوهشگران و اهل نظر قرار گرفته است .
هامش
1 - معظّم له در برخى ديگر از اقدامات اجرايى نيز شخصاً و يا با همكارى ساير شخصيتهاى انقلابى كشور ، مشاركت مؤثر داشتهاند كه از جملهء آن فعاليتها مىتوان به موارد زير اشاره كرد : تأسيس بنياد مستضعفان ، تأسيس دانشگاه آزاد اسلامى ، تأسيس حزب جمهورى اسلامى ، تأسيس هيئتهاى قضايى ، ] تأسيس ستاد اجرايى فرمان ده مادهاى امام ، ايجاد دادگاههاى سيار ، تمشيت امور اراضى كشت موقت تا تصويب قانون مربوط .