به ثبوت هلال كند ، چه بايد كرد ؟ به اين جهت ، در مراسم حج براى تعيين روز عرفه و وقوف در عرفات براى ما مشكل پيش آمد و از اين بابت نمىدانيم كه آيا واجبات حج را درست انجام دادهايم يا خير و آيا اين حج را حَجّة الاسلام قرار دهيم يا نه ؟
پاسخ : اگر قاضى مكهء مكرّمه ، حكم به ثبوت هلال كرد ، تبعيت از او لازم است ، ولو اين كه علم به خلاف وجود داشته باشد و حج هم صحيح است .
[ 2067 ] سؤال 231 : پس از وقوف در عرفات ، آيا حاجى مجاز است در شب عيد به مشعرالحرام نرود ، مثلًا چند ساعتى به مكه برود و پيش از اذان صبح يا پيش از نيمه شب خود را به مشعر برساند يا بايد مستقيم به مشعر برود ؟
پاسخ : بنا بر احتياط واجب بايد مستقيم به مشعرالحرام برود و شب را به قصد قربت در مشعر بگذراند .
[ 2068 ] سؤال 232 : اگر معذور پس از وقوف اضطرارى مشعر الحرام ، از مشعر خارج شد و پيش از طلوع فجر عذر او بر طرف شد ، آيا بازگشت به مشعر الحرام براى درك وقوف اختيارى لازم است ؟
پاسخ : بايد براى درك وقوف اختيارى به مشعر باز گردد .
[ 2069 ] سؤال 233 : مسئولين حج در عرفات و منى ، منطقهاى را بين حجّاج تقسيم مىكنند و هر گروهى داراى جاى مخصوصى مىشود . آيا اختصاص مكان خاصّى به يك گروه ، براى آنها حقّى ايجاد مىكند ؟ و آيا قرار گرفتن در مكان مخصوص ديگران ، براى وقوف مضر است يا خير ؟
پاسخ : چنانچه با وقوف در مكان خاصّى كه ديگران به آن سبقت گرفتهاند ، حقّ ديگران تضييع شود ، احوط ترك وقوف در آن جاست ؛ ولى وقوف ، صحيح است .
[ 2070 ] سؤال 234 : چند تن از خدمهء كاروانى مقدارى از اثاثيهء كاروان را از عرفات به
استفتائات (فارسى) — صفحة 553
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٥٥٣