ج . نظر به هزينهء زياد نگهدارى در سردخانه به مدت بيش از يك سال ، آيا مىتوان ميّت را به طور موقّت ، طبق مقررّات آنها دفع نمود و سپس در صورت رفع مشكل ، نبش قبر نمود و مجدّداً دفن كرد ؟
پاسخ : به هنگام دفن ، گذاردن جسد در تابوت اشكال ندارد و در مقام ضرورت نيز دفن در قبرستان غير مسلمانان بىاشكال است ؛ اما ساير تشريفات ، مانند غسل و كفن و نماز بايد انجام شود . رو به قبله كردن جسد هم اگر به هيچ صورتى ممكن نباشد ، ساقط است ؛ ولى بر مسلمانان لازم است كه قبرستانى مختصّ به خود تهيه كنند .
[ 580 ] سؤال 453 : وقتى كه تكهاى از بدن ميّت ( مثل سر يا دست يا پا ) را دفن مىكنيم ، آيا باز هم رو به قبله بودن لازم است يا خير ؟ آيا ملحق كردن اين تكه به اصل جسد ، واجب است يا آن را در هر جاى ديگر مىتوان دفن كرد ؟
پاسخ : احتياط اين است كه رو به قبله دفن كنند و بنا بر احتياط ، اگر الحاق به بدن موجب نبش نشود ، واجب است آن جزء را به ميّت ملحق كنند .
[ 581 ] سؤال 454 : دفن كردن چند ميّت مسلمان به طور دسته جمعى در يك قبر چه صورتى دارد ؟ و اگر جايز است ، آيا بايد مردها و زنها جداگانه دفن شوند ؟
پاسخ : دفن اموات با حفظ جهات شرعى ، در يك قبر و به صورت دسته جمعى جايز ، ولى مكروه است ؛ اما اگر به جهتى ( مثل اختلاف در جنسيت ) موجب هتك شود ، حرام است .
[ 582 ] سؤال 455 : زن كافرى كه از شوهر مسلمان حامله است ، به همراه فرزندش مىميرد .
اين زن را بايد در قبرستان مسلمانان دفن كرد يا قبرستان كفّار ؟
پاسخ : احتياط لازم اين است كه در قبرستان كفّار دفن نشود و پشت به قبله دفن شود تا بچهء در شكم زن كافر رو به قبله باشد و احتياط مستحب اين است كه در مكانى غير از قبرستان مسلمانان با همان كيفيت دفن شود .
استفتائات (فارسى) — صفحة 142
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص١٤٢