ط . ارث : ميزان ارث خنثاى مشكل ، مجموع نصف ارث مرد و نصف ارث زن است . « 1 »
ى . قرائت نماز : در مورد جهر يا اخفات قرائت نماز ، يعنى آيا حمد و سوره را در نماز صبح ، مغرب و عشا ، همانند مردان بلند بخواند ، يا مانند زنان آهسته قرائت كند ، براى خنثاى مشكل ، تخيير وجود دارد . وى مىتواند به ميل خود آهسته يا بلند بخواند . دليل اين امر آن است كه راهى براى احتياط وجود ندارد . « 2 » ك . جواز نظر مرد يا زن به خنثاى مشكل : از آن جايى كه خنثاى مشكل ، احتمالًا در واقع مرد است ، پس مردها مىتوانند به وى نگاه كنند ، و از آن جايى كه ممكن است در واقع زن باشد ، پس زنها مىتوانند به وى نگاه كنند . « 3 » البته قول مخالف نيز وجود دارد و آن اينكه از باب احتياط ، مردها و زنها نبايد به خنثاى مشكل گناه كنند ؛ چون ممكن است از جنس مخالف آنان باشد . « 4 » تذكر مهم : فقيهان اسلامى در بيان وظايف شرعى خنثاى مشكل ، به لزوم احتياط معتقد شدهاند . بر اين اساس ، خنثاى مشكل ( دو جنسى كامل ) هم بايد واجبات مردان و
هم واجبات زنان را انجام دهد و نيز بايد از امورى كه براى مردان و زنان وجود دارد اجتناب كند . همهء اين احكام و تكاليف شرعى ، براساس تقسيم شرعى انسانها ، به زن و مرد است . به اعتقاد مشهور فقيهان اسلامى ، انسانها يا مرد هستند يا زن . از اين رو ، انجام احتياطهاى شرعى كه در بالا بيان شد ، براى خنثاى مشكل ، لازم و ضرورى است .
اما چنانچه معتقد شويم كه اساساً براى تقسيم فوق ، هيچ دليل يا مدركى وجود ندارد ، در بسيارى از احكام و تكاليف شرعى براى خنثاى مشكل ، مىتوان به برائت شرعى معتقد شد ، البته مادامى كه با علم اجمالى منجز در تعارض نباشد . « 5 »
هامش
( 1 ) . على مشكينى ، مصطلحات الفقه ، ص 154 .
( 2 ) . همان ، ص 154 .
( 3 ) . همان ، ص 233 .
( 4 ) . همان ، ص 154 .
( 5 ) . ر . ك : ميرزا حسن بجنوردى ، القواعد الفقهية ، ج 2 ، ص 56 ؛ محمد صدر ، ماوراء الفقه ، ج 6 ، ص 135 .