فصل دوّم : مغز و اعصاب
2 / 1 اشاره به حكمت مغز و دستگاه عصبى
347 . امام صادق عليه السلام در پاسخ طبيبى فرومانده از پاسخ به اين پرسش امام كه : « چرا كاسه سر ، از چند استخوان و لايه تشكيل مىشود ؟ » : چون هر چيز درونْتهى اگر يكپارچه باشد ، شكستن ، زودتر به سراغش مىآيد و چون چند تكّه قرار داده شود ، شكستگى از آن دور تر است .
348 . امام صادق عليه السلام خطاب به مفضّل بن عمر : اگر جمجمه باز مىشد و مىتوانستى مغز را ببينى ، مىديدى كه به حجابهايى ( لايههايى ) كه روى همديگر قرار گرفتهاند ، در ميان گرفته شده است تا هم آن را از عارضهها مصون بدارد ، و هم آن را استوار نگه دارد ، تا بدان ، لرزش راه نيابد ؛ و مىديدى كه جمجمه ، به سان كُلَهْخودى بر آن قرار گرفته است تا آن را از اثر ضربتهاى سختى كه ممكن است به سر برسد ، حفظ كند . سپس ، تاجى از مو بر روى جُمجُمه پوشانده شده و اين پوشش ، همانند پوستينى براى سر است كه آن را از شدّت سرما و گرما ، نگه مىدارد . پس چه كسى مغز را
در چنين دِژى جاى داده است ، مگر همو كه آن را آفريد و سرچشمه احساس ساخت و به واسطه منزلت والايى كه در بدن دارد ، و نيز به واسطه مرتبه بلند و جايگاه برجستهاش آن را سزامند اين همه حفظ و مراقبت دانست ؟
اى مفضّل ! چه كسى قلب را در درون سينه انسان قرار داد و زِرِهى كه پوشش استوار آن است ، بر آن قرار داد و آن را به دندهها و گوشت و پىاى كه بر آن است ، مصونيت داد تا جراحت و آزارى بدان نرسد ؟
اى مفضّل ! نيك بينديش كه چرا مغز كه جسمى رقيق است ، در لابهلاى استخوانها حصار يافته است . آيا جز براى اين است كه از آن ، حفاظت كند و آن را مصون بدارد ؟