يكى از نيم جرعه گشت صادق * يكى از يك صراحى گشته عاشق
يكى ديگر فرو برده به يك بار * خم و خمخانه و ساقى و مىخوار
كشيده جمله و مانده دهن باز * ز هى دريا دل رند سرافراز
در آشاميده هستى را بيكبار * فراغت يافته ز اقرار و انكار
حديث آن قدوهء عالميان را در اقسام قلب زينت و زيور اين گرامى نامه قرار دهيم :
القلوب ثلاثة : قلب منكوس لا يعى شيئا من الخير و هو قلب الكافر ، و قلب فيه نكتة سوداء فالخير و الشرّ فيه يعتلجان فأيّهما كانت منه غلب عليه ، و قلب مفتوح فيه مصابيح تزهر و لا يطفأ نوره الى يوم القيمة و هو قلب المؤمن
( اصول كافى ج 2 ص 309 )
ترجمه حديث شريف باختصار اينكه :
دلها سه گونهاند : دل سرنگون كه هيچ خيرى را نگاه نمىدارد و آن دل كافر است ، و دلى كه در آن خجكى ( نقطهاى ) سياه است خير و شرّ در آن در كشتى و كشمكشاند پس هركدام از آن دو شده است همان بر وى چيره خواهد شد ؛ و دلى كه گشوده است ، در آن چراغهايى مىدرخشند و تا روز رستاخيز خاموش نمىشوند و آن دل مؤمن است .
دل بينا مىبايد تا دربارهء دل سخن بگويد اين كوردل چه بگويد . خداوند متعال توفيق تحصيل قلب سليم مرحمت بفرمايد كه
يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
در پيش داريم . در خاتمه با عرض معذرت خواهش مىكنم دست از دلم بردار و دل به دست صاحبدلى بسپار .
قم حسن حسنزاده آملى
11 صفر 1396 ه - 23 / 11 / 1354