انورش عرض كردهام : وجه سير معتدل الدور مسدّس و معشّر چگونه است ؟
فرمودند : « وجه آن برايم معلوم نيست ، هر چه فكر كردم كه مسدّس را به معتدل الدور پى ببرم موفق نشدم » . خلاصه فرمايش آن بزرگوار اين كه « هر يك از دو لوح مسدّس و معشّر به همين وجه معروف در كتب وفقى به صورت معتدل الدور پر شده است و وجه ضابطه آن در هيچ كتابى بيان نشده است » . به كتاب ما دروس اوفاقى رجوع شود .
كلمهء 183
به براهين قاطعه ، جهان مادّه يك واحد حركت است . مغز هم يك امر مادّى است و به حكم حركت ياد شده در هر آن غير آن چيزى است كه در آن پيش بوده است ، و صورت علميه ثابت است . و به عبارت ديگر حيثيت علم حيثيّت ثبات و بقاء است - يعنى علم مساوى با بقاء و ثبات است و حيثيت ذاتش حضور و عدم تغيّر است - و اگر علم مادّى بوده باشد هيچ صورت علمى نبايد تحقّق يابد و وجود پيدا كند چون ماده پيوسته و همواره در تغيّر و تبدّل است و حال اين كه صور علميهاند كه اين همه آثار وجودى برّى و بحرى و فضائى از آنها به وقوع پيوستهاند .
پس صورت علميه موجودى ثابت و باقى و مجرد از ماده و احكام آنست . براى توضيح بيشتر اين مطلب به دروس معرفت نفس رجوع شود .
كلمهء 184
مادّه تقدّم عليّ بر نفس ناطقه ندارد بلكه معدّ حدوث او است كه نفس حدوثا جسمانى و بقاء روحانى است .
كلمهء 185
هر اندازه كه قوت روان أعنى علم آن شريفتر و فاضلتر و تمامتر باشد قوّت وى بيشتر مىگردد و نيروى نور ذاتش فزونى مىگيرد و فروزانتر مىشود و بالعكس . و به