بن ابى ذر نراقى الولادة ، كاشانى المسكن ، نجفى المدفن از فحول فقهاى اماميه و متبحرين علماى اثنا عشريه مىباشد ، كه فقيه اصولى حكيم متكلم اعدادى اخلاقى ، جامع علوم عقليه و نقليه بوده ، و در كلمات بعضى از اجلّه ، به خاتم المجتهدين و لسان الفقهاء و المتكلمين و ترجمان الحكماء و المتالهين و نظائر اينها موصوف است . در حساب و هندسه و رياضى و هيأت و علوم ادبيه خصوصا معانى و بيان يد طولى داشت . سى سال بملا اسماعيل خواجوئى تلمذ نمود . بعد از فارغ التحصيلى به ايران مراجعت و در كاشان توقف نمود و به بركت وجود شريفش آن شهر دار العلم و دار التحصيل و مجمع علما شد و جمعى از اعلام آنجا ظهور يافتند .
فاضل نراقى ملا احمد در خزائن فرمايد : با والد ماجد علامه طود علم و تحقيق - رحمة اللّه عليه - در سنه هزار و دويست پنجاه از هجرت نبويه به زيارت عتبات عاليات تشرف يافتم و چون از مشهدين مشرّف نجف و كربلا برگشتم در مقابر قريش چند روزى مكث كردهايم قاضى بغداد دو لغز كه از نتائج طبع او بود براى والدم فرستاد و حل آن دو را از او طلب كرد ، آنگاه هر دو لغز و جواب والدش را نقل كرده است .
تبصره : جناب علامه مولى مهدى نراقى را فرزندى همنام اوست كه آن جناب نيز از اعاظم علماى اماميه بوده است صاحب لباب ياد شده گويد :
حاج ملا مهدى بن حاج ملا مهدى ابن ابى ذر نراقى برادر فاضل نراقى ( ملا احمد ) ، به اسم پدرش ناميده شد زيرا كه بعد از وفاتش در سنه 1209 ه ق متولد شده است . آن جناب عيلوم مفضال و فقيه نبيه و مجتهد جواد بذال ، جامع شرائط فتوى و اجتهاد ، حاوى مراتب حسن اخلاق و سداد بود .
اگر علم اصول نام برده شود او اصل اصيل است ، و اگر علم فقه ذكر شود او فقيه جليل است ، او را مصنفاتى است از آن جمله كتاب تنقيح الاصول در دو مجلد ، و شرح بر ارشاد علامه حلّى به نام مقاصد عليه . در سنه 1268 ه ق وفات نموده است ، و جنازه او از كاشان به قم انتقال داده شد و در قرب بقعه ابن بابويه مقبره او معروف است . وى از برادرش فاضل نراقى و از وحيد
مجموعه مقالات (فارسى) — صفحة 190
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١٩٠