دليل دوم : بدن از گذشتن روزگار روبه انحلال و ضعف مىرود كه
وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ
« 1 » ، و بضعف بدن آن حقيقت نفس ناطقه ضعيف نمىشود بلكه قوىتر مىشود كه - التجارب لقاح العقول - و همه انبياء بسنّ اربعين مبعوث شدهاند ، و در چهل سالگى عقل نيرو مىگيرد ، و آنكه حكيم نظامى گنجوى گفته است :
نشاط آدمى باشد چهل سال * چهل چون بگذرد ريزد پر و بال
آدمى بحسب جسم و خلقت است كه از عالم خلق است ، نه بحسب روح كه از عالم امر است چه اين كه هم او فرموده است :
آنچه در آينه جوان بيند * پير در خشت خام آن بيند
حكيم بزرگوار و رياضيدان معروف سده پنجم هجرى علامه ابو العباس فضل بن محمد لوكرى كه از اعاظم تلامذه بهمنيار و خود استاد تنى چند از دانشمندان بزرگ است ، در اينباره گويد :
الجسم يبلى إذا طال الزمان به * و النفس تبقى و هذي غاية الناس
لا تيأسنّ من النفس التي بقيت * إن كنت عن جسمك الفانى على يأس
تبصره : دليل ياد شده حجّت نخستين نمط هفتم اشارات ، و برهان هشتم بر تجرّد نفس ناطقه از فصل دوم مقاله پنجم نفس شفاء است « 2 » ؛ و ما آن را در كتاب « الحجج البالغة على تجرّد النفس الناطقة » بتفصيل تمام شرح و بسط دادهايم « 3 » .
و نيز اين دليل را حكيم نامور ابن مسكويه معاصر شيخ رئيس در « طهارة الأعراق » آورده است ، و ما آن را در درس پنجاه و ششم « دروس معرفت نفس » « 4 » ، شرح و
هامش
( 1 ) . سورهء ياسين ، آيهء 68 .
( 2 ) . ص 300 - بتصحيح و تعليق راقم .
( 3 ) . الحج البالغة على تجرّد النفس الناطقة : ط 1 - ص 190 - برهان 26 .
( 4 ) . دروس معرفت نفس : دفتر دوم ص 176 .