جهت مىتوان با خاك زمين خانه ساخت و در آن دانه كشت و بر آن راه رفت ، و اينها نعمت خداوند بر مردم است .
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا
« 1 » اوست كه زمين را رام شما ساخت .
وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ
« 2 » نظر نمىكنند به زمين كه چگونه مسطح گشت .
معاندان گويند : زمين كره است ، چرا در قرآن گويد : زمين را پهن ساختيم ؟
در جواب گوئيم : مقصود قطعات زمين است زير پاى مردم نه كره زمين . انسان سطح كره ارض را به سبب بزرگى حجم آن مسطّح و مستوى مىبيند .
زمشخرى در كشاف چه خوب گفته است : فإن قلت : هل فيه - فى قوله سبحانه :
وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ
- دليل على أن الارض مسطحة و ليست بكريّة ؟
قلت : ليس فيه إلا أن الناس يفترشونها كما يفعلون بالمفارش ، و سواء كانت على شكل السطح أو شكل الكرة ، فالافتراش غير مستنكر و لا مدفوع لعظم جسمها و اتساع جرمها و تباعد اطرافها . و إذا كان متسهّلا فى الجبل و هو وتد من أوتاد الارض فهو فى الارض ذات الطول و العرض أسهل .
يعنى آيا كريمه ؛
وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ
دليل است بر اينكه زمين مسطّح است و كره نيست ؟
در جواب گوييم : كه آيه مىفرمايد زمين را براى شما گستراندهايم كه فرش شما است و اين به سبب بزرگى حجم و وسعت جرم آنست . كوه كه خود ميخ زمين است ، مردم آن را فراش خود گيرند ، زمين داراى طول و عرض چگونه بساط و فرش نباشد ؟
هامش
( 1 ) . ملك / 16 .
( 2 ) . غاشيه / 21 .