اگر يك قطره را دل برشكافى * برون آيد از آن صد بحر صافى
و يا اگر عالم را به دريائى تشبيه كنيم از لجه اين دريا در يك دانه آدم به كنار مىآيد .
شب بسترى در غزلى گفته است :
اين چه درياى شگرفى است كه از لجه وى * درّ يك دانه آدم به كنار آمده است
اين نطفه آدمى كه در آخرين مرحله تنزل وجودى قرار گرفته است ، همين نطفه در اولين مرحله قوس صعودى است كه حد مشترك بين دو قوس نزول و صعود است ، و پس از نزول به آخرين مرحله ، ارتقاى به عالم بالا مىيابد .
جهان انسان شد و انسان جهانى * از اين پاكيزهتر نبود بيانى
امير المؤمنين عليه السّلام فرمود :
لقد دوّرتم دورات ثم كوّرتم كورات .
و نيز فرمود : إن للّه فى كل يوم ثلاثة عساكر : عسكر ينزلون من الاصلاب الى الارحام و عسكر يخرجون من الارحام الى الدنيا و عسكر يرتحلون من الدنيا الى الآخرة .
عارف رومى در دفتر اول مثنوى در بيان آن گويد :
كل يوم هو فى شان را بخوان * مر او را بىكار و بىفعلى مدان
كمترين كارش بهر روز آن بود * كو سه لشكر را روانه مىكند
لشكرى ز اصلاب سوى امهات * بهر آن تا در رحم رويد نبات
لشكرى ز ارحام سوى خاكدان * تا ز نر و ماده پر گردد جهان
لشكرى از خاكدان سوى اجل * تا ببيند هر كسى حسن عمل