از سى درجه زيادت باشد » . انتهى .
در توضيح عبارت بيرجندى در نظر بگيريد نهار اطول قم را كه در درس 67 دانسته اي م چهارده ساعت و بيست دقيقه است و مطابق آنچه كه از بيرجندى نقل كرده ايم صورت عمل آن چنين است :
ساعت معوجه روز /
ساعت معوجه شب /
مجموع دو ساعت معوجه شبانروز /
تذكره و تنبيه :
در توضيح درس سى و سوم دانسته ايم كه در آفاق استوائى همواره نصف دائره معدل النهار و همه مدارات موازى آن فوق افق است ، و نصف ديگر تحت افق كه بدين سبب در تمام دوره سال شمسى شب و روز آنجا باهم برابرند ، پس در آفاق استوائى اجزاى ساعات مستوى و معوج باهم برابرند ، و ان شئت قلت كه اصلا و رأسا ساعات معوج در آفاق استوائى منتفى است ، و ساعات شب و روز آن همه مستوى اند ، چنان كه اجزاى ساعات مستوى و معوج در اول حمل و ميزان در همه آفاق مائله متساوى يكديگرند ، و در اين دو روز ساعات معوج در واقع منتفى است .
( شكل شماره 77 )
تبصره :
در شكل 77 ا ب را معدل النهار بگيريم بر قطب ح و ح د را