شأن نزول :
مرگ در حال كفر
بعضى گفتهاند : آيهء اوّل ، در مورد اهل كتاب كه قبل از بعثت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به او ايمان آورده بودند ، اما پس از مبعث به او كفر ورزيدند ، نازل شده . « 1 »
و بعضى ديگر گفتهاند : در مورد « حارث بن سويد » و يازده نفر از ياران او كه از اسلام برگشته بودند نازل شده ، ولى « حارث » پشيمان شد ، توبه كرد و چنان كه در شأن نزول آيهء قبل نيز اشاره شد يازده نفر از همراهان او به حال خود باقى ماندند و باز نگشتند و در پاسخ دعوت « حارث » به او گفتند :
ما در « مكّه » مىمانيم و به كار خود بر ضد محمّد صلى الله عليه و آله ادامه مىدهيم و انتظار شكست او را داريم ، اگر مقصود ما حاصل شد ، چه بهتر ، و در غير اين صورت راه توبه باز است و هر گاه برگرديم ( او ما را مىپذيرد و ) دربارهء ما همان چيزى كه دربارهء تو نازل شد ، نازل مىگردد .
هنگامى كه رسول اللَّه صلى الله عليه و آله « مكّه » را فتح كرد ، بعضى از آنها وارد اسلام شدند و توبهء آنها پذيرفته شد و اما در مورد كسانى كه در حال كفر از دنيا رفته بودند آيهء دوم نازل گرديد . « 2 » - « 3 »
* * *
( ( 93 ) ) كُلُّ الطَّعامِ كانَ حِلًّا لِبَني إِسْرائيلَ إِلَّا ما حَرَّمَ إِسْرائيلُ عَلى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْراةِ فَاتْلُوها إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ ( 94 ) فَمَنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 22 ، ص 17 ؛ « تفسير طبرى » ، ذيل آيه ؛ « تفسير كبير فخر رازى » ، ذيل آيه ؛ « تفسير آلوسى » ، ذيل آيه .
( 2 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيات مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 22 ، ص 17 ؛ « تفسير آلوسى » ، ج 3 ، ص 218 ، ذيل آيات مورد بحث .
( 3 ) توجه داشته باشيم توبهء « حارث » و ياران او ، توبهء « مرتد ملّى » بوده است .