رهايى بخشيد . همان گونه كه گفتيم ، بعيد نيست يكى از دلايل امام براى پذيرش ولايت عهدى تحميلى مأمون ، انجام اين رسالت بزرگ باشد ( دقت كنيد ) .
كيفيت برخورد آن حضرت با پيروان مكاتب مختلف نيز از جهات متعددى براى ما درس آموز و الهام بخش است ؛ از جمله :
1 - برخورد اسلام با پيروان مكتب هاى ديگر قبل از هر چيز بايد برخورد منطقى باشد . تا جنگ را بر مسلمانان تحميل نكرده اند ، آنان نبايد دست به اسلحه برند و از منطق و استدلال چشم بپوشند . اسلام در گذشته ، از طريق تبليغ و منطق پيش رفته است و در آينده نيز چنين خواهد بود . « لا اكراه فى الدّين قد تبين الرشد من الغى » « 1 »
2 - قدرت منطق اسلام به قدرى است كه از منطق مكتب هاى ديگر ابداً واهمه ندارد ، و به همين دليل ، در تاريخ اسلام به همهء آن ها مجال كافى داده شده است تا عقايد خود را نشر دهند و پاسخ خود را بشنوند . حتى به كسانى كه اصلًا ايمان به خدا و مكتب انبيا نداشتند ، آزادى بحث داده مى شد ، هر چند متأسفانه آن
ها از اين آزادى سوء استفاده كردند و ديديم برنامه ها به شكل ديگرى در آمد : توطئه هاى گوناگون شروع شد ، اقدامات تخريبى ادامه يافت و آن چه ما مايل نبوديم بشود ، شد .
3 - علماى اسلام در هر زمان بايد از تمام مكاتب و مذاهب با
هامش
( 1 ) . بقره / 256 . .