از خط منحنى است . هكذا خال سياه اگر چه يك نقطهء سياهى است به طورى كه اگر همهء بدن مثل آن نقطه سياه بود حسنى نداشت ، بلكه خيلى انكر بود ، ولى آن وقتى كه يك نقطهء سياه مثل ظلمت شب در صفحهء صورت قمرى سفيد ايرانى قرار گرفت ، يك حسن دلربايى حاصل مىشود .
و بالجمله : اگر يك ابروى هلالى و كج و معوج و منحنى را در يك گوشهء اتاق گذاشته و يك دسته موى سر و زلف در يك گوشهء ديگر و يك بينى باريك در آن طاقچه و يك جفت لب در اين طاقچه و بيست يا سى عدد دندان در يك سينى بگذارى و آن وقت به آنها نگاه كنى تنفر زياد پيدا نموده و به شدت خندهات مىگيرد .
ولى يك قد رسا مثل سرو و يك جمال صفحهء قمرى با سلاسل زلف مشكين و طاق هلالى ابرو و چهرهء سرخ و سفيد و لبان نازك و دندانهاى ترصيف شده و بينى باريك و قشنگ با ملاحظهء نسبت و تقارن و تباعد نسبى ، يك صورت و شمايل دلربايى را تشكيل مىدهد كه هر بينندهاى به آن نگاه كند واله مىشود و از اشارات ابرو و غمزههاى چشم آن بىخود شده و زبان به تحسين مىگشايد و مىگويد :
« ما هذا بَشَراً إِنْ هذا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ » ،
« 1 »
« فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ » .
« 2 »
به زيورها بيارايند روى خوبرويان را * تو را باشد چنان رويى كه زيور را بيارايى « 3 »
اى چهرهء زيباى تو رشك بتان آذرى * هر چند وصفت مىكنم در حُسن از آن بالاترى
هامش
( 1 ) - يوسف ( 12 ) : 31 .
( 2 ) - مؤمنون ( 23 ) : 14 .
( 3 ) - در كليات سعدى ، ص 597 ، غزل 501 ، اين بيت چنين آمده است :به زيورها بيارايند وقتى خوبرويان را * تو سيمين تن چنان خوبى كه زيورها بيارايى