به اين زودى بشود ) لكن كمكم خارج كنيد . اين همه آمال ما زير خاك خواهد رفت ، تمام خواهد شد . اين همه توجّهات به خود ، به ضررمان تمام مىشود و تمام مىشود . آنى كه باقى مىماند آن است كه مربوط به خداست :
ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ
« 1 » . آنى كه عند اللَّه است [ باقى مىماند ] . انسان يك « ما عندكم » دارد ، يك « ما عنداللَّه » دارد ، مادامىكه به خود هست ، به خود متوجه است عندكم [ است ] ؛ همهء اينها هم فانى خواهد شد ، نفاد پيدا خواهند كرد . اما اگر چنانچه برگردد به خدا ، آنجا به اسم « باقى » باقى است ، بقا پيدا مىكند .
كوشش كنيد از اين وضعى كه داريد و داريم ، كوشش كنيم از اين وضع بيرون برويم .
آنهايى كه در جهاد با كفّار پيروز مىشدند ، باك نداشتند از اينكه طرفشان چقدر باشد ، آنكه مىگويد : اگر عرب با هم مجتمع بشوند در مقابل من قرار بگيرند من برنمىگردم « 2 » براى اين است كه قضيه ، قضيهء خداست ؛ آنكه مال خداست شكست تويش نيست ، برگشت ندارد ، برگشت به چه ؟
آنهايى كه جهاد مىكردند و پيش مىبردند ؛ و بدون توجه به خودشان و آمال خودشان جلو مىرفتند ، آنها تا يك حدودى جهاد نفس كرده بودند .
آنهايى كه در مرتبهء عالى بودند ، در مرتبهء عالى جهاد نفس بودند و آنهاى ديگر هم به مراتب خودشان ، تا اين جهاد نشود ، نمىشود ، تا انسان پشت نكند به آمال خودش ، پشت نكند به دنيا كه همهاش همان آمال آدم است [ نمىشود ] .
هامش
( 1 ) - « آنچه نزد شماست فانى و نابود مىشود و آنچه نزد خداست ماندنى است » . ( النحل ( 16 ) : 96 )
( 2 ) - نهج البلاغة ، ص 417 ، نامهء 45 .