مسكويه مىدانستند ؛ و بهترين آنها را در متوسّطات كتاب « جامع السّعادات » تأليف حاج ملّا مهدى نراقى ؛ و بهترين آنها را در مطوّلات كتاب « إحياء الإحياء » تأليف ملّا محسن فيض كاشانى مىدانستند .
مىفرمودند : آنچه را كه روضات الجنّات در ترجمهء احوال خواجه نصير الدّين طوسى آورده است كه اخلاق ناصرى از كتاب طهارة الاعراق گرفته شده است ؛ و ابن مسكويه آن را از علماى هند اخذ كرده است ، صحيح نيست ؛ چون ابن مسكويه از معاصرين ابو على سينا بوده ؛ و كتاب فلسفه هم دارد كه صددرصد عين فلسفه يونانى است ؛ و ابدا با فلسفهء هندى ربطى ندارد ؛ و كتاب اخلاق او كه طهارة الإعراق است طبق مذاق هنديان نيست .
و امّا حاج ملّا مهدى نراقى از فقها و عرفاء و فلاسفهء درجهء اوّل و از نقطهء نظر سعه فكرى و اطّلاع بر علوم رياضى و هيأت كمنظير ؛ و در اخلاق مقام والايى را دارد ؛ و بسيار جاى تعجّب است كه اين مرد هنوز شناخته نشده و با اين كمالات و مقامات عديده در غيبت مانده است ؛ و اخيرا بعضى از مصنّفات او را به طبع رسانيده و بناست كه بقيّهء آثار جليله او را نيز بطبع برسانند .
و اما فيض كه اشهر من الشمس است ؛ و كتاب مهجّة البيضاى او كه در احياء العلوم نوشته است از زمرهء نفيسترين كتب شيعه است ؛ رضوان اللّه عليهم اجمعين .
بارى فرق روش علّامهء طباطبايى با سايرين اين بود كه اخلاقيّات ايشان ناشى از تراوش باطن ، و بصيرت ضمير ، و نشستن حقيقت سيروسلوك در كمون دل و ذهن ، و متمايز شدن عالم حقيقت و واقعيت از عالم مجاز و اعتبار ، و وصول به حقايق عوالم ملكوتى بود ؛ و در واقع تنازل مقام معنوى ايشان در عالم صورت
سيرى در سيره علمى و عملى علامه طباطبايى ( ره ) از نگاه فرزانگان ( فارسى ) — صفحة 147
مساهمون: مراد على شمس
ص١٤٧