متعلق مىشود ، با اين تفاوت كه در قضيهء طبيعيه به افراد سرايت نمىكند ، ولى در قضيه محصوره حكم از عنوان به افراد سرايت مىكند .
ولى در اين صورت نيز اين دليل تنها در مورد آن مفاهيم و ماهياتى درست است كه هيچ فردى در خارج نداشته باشند ، امّا آن ماهياتى كه برخى از افراد آنها در خارج موجود گرديده است مىتوان گفت : ماهيت و طبيعت به واسطهء وجود افراد موجود مىگردد ، بنابراين هرگاه براى طبيعت ، فرد يا افرادى در خارج وجود داشته باشد مىتوان عموميت حكم ، و تعلق آن به طبيعت و ماهيت را به اعتبار افراد موجود و محقق آن ، توجيه كرد و بر وجود تقديرى و ذهنى آنها دلالت نخواهد داشت » « 1 » .
ه - بررسى نظريهء شبح
در رابطه با نظريه شبح چند مطلب حائز اهميت و درخور تأمل و بررسى است :
1 - مقصود از شبح چيست ؟
2 - تاريخ پيدايش و طرفداران آن .
3 - دلايل نادرستى آن چيست ؟
اينك به بررسى هريك از موضوعات ياد شده مىپردازيم :
1 - مقصود از شبح چيست ؟
مصنف علامه در نهاية الحكمه نظريه شبح را دو گونه تفسير نموده است :
1 - آنچه در ذهن موجود مىشود شبح و عكس موجودات خارجى است كه به گونهاى آنها را حكايت مىكنند ، اگرچه از نظر ماهيت با يكديگر مباينت دارند ، همانگونه كه تمثال و عكس موجودى ( مانند درخت ، ديوار ، انسان ، كبوتر و . . . ) حكايتكننده آن مىباشد ، با اينكه از نظر ماهيت با آن مباينت دارد . اين معناى
هامش
( 1 ) اسفار ج 1 ، ص 270 .