تأكيد مردم به التزام به توحيد ، و اين تأكيد را از راه بشارت و انذار انجام داده ؛ گويا اين سوره بعد از آنكه مشركين ، مسألهء وحى را انكار كردند و قرآن را سحر خواندند نازل شده ، و ادعاى آنان را به اين بيان ردّ كرده كه : قرآن كتابى است آسمانى و نازل شدهء به علم خداى تعالى ، و آنچه از معارف توحيد كه در آن است از قبيل وحدانيت خداى تعالى و علم و قدرت او ، و اينكه خلقت منته به او است ، و سنتهاى عجيبى كه در خلقت عالم دارد ، و اينكه خلق همگى با اعمالشان به سوى او برمىگرداند ، و در برابر آنچه كردهاند جزاء داده مىشوند ، همه و همه امورى است كه آيات آسمان و زمين بر آن دلالت دارد ، و عقل سالم نيز به سوى آن راهنمايى مىكند .
پس ، همهء اينها معانى و معارفى است حق ، و معلوم است كه كلامى كه بر چنين معارفى دلالت مىكند كلام حكيم است ، و سحر باطلى كه با عباراتى شيرين و فريبنده زينت شده نمىتواند حاكى از چنين معارفى باشد .
همين كه مىبينيم ، سخن از حقانيت قرآن در چند جاى سوره تكرار شده و در اوّل و آخر آن آمده ، بايد بفهميم كه زمينه و اساس آيات اين سوره همان پاسخگويى و ردّ انكار كفارى است كه وحى بودن قرآن را انكار مىكردند ، و به همين جهت است كه باز مىبينيم تهديدهايى كه در اين سوره آمده - كه قسمت عمدهء سوره است - دربارهء مكذّبين آيات خدا از اين امت است ، اينها هستند كه تهديدشان كرده است به قضاء بين آنان ، و بين پيامبرشان صلّى اللّه عليه و آله و فرموده : اين
با علامه در الميزان ( فارسى ) — صفحة 819
مساهمون: مراد على شمس
ص٨١٩