و همين معنا از سعيد بن جبير و فراء و زجاج نيز نقل شده و اما با در نظر گرفتن اين حديث آنچه به نظر ما مناسبتر است اين است كه بگوييم : مراد از « براى خدا بودن مواضع سجده » از انسان اين است كه مواضع هفتگانه سجود تشريعا به خدا اختصاص دارد ( نه اينكه غير از اين هفت عضو از بدن انسان ملك خدا نيست . نه ، همه ملك تكوينى خدا هست و اين هفت عضو تشريعا هم از آن خداست ) و مراد از « دعاء » كه فرموده « پس غير خدا را نخوانيد » نيز همان سجده است ؛ چون روشنترين مظاهر و مصاديق عبادت و يا خصوص نماز همان سجده است ، و اصلا نماز به خاطر سجده است ، كه عبادت ناميده مىشود . « 1 »
( * * ) مسلم و مسلمان
س 1262 - منظور قرآن از « أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ »
« 2 » كه دربارهء رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرموده است چيست ؟
آيا پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اوّلين مسلمان بوده است ؟
ج - جملهء
« أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ »
دلالت دارد بر اينكه مقصود از « اوّل » ، اوّليت به
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 20 ، ص 77 و 90 .
( 2 ) . سورهء انعام ، آيهء 163 .