ف
( * * ) فاطر
س 1020 - معنا و مفهوم « فاطر » چيست ؟
و چرا كلمه « فاطر » بر خداى تعالى اطلاق شده است ؟
ج - كلمهء « فاطر » از مادهء « فطر » است ، كه - بهطورى كه راغب گفته - به معناى شكافتن از طرف طول است . « 1 » و اگر كلمهء فاطر بر خداى تعالى اطلاق شده ، به عنايت استعارهاى بوده است ، گويا خداى تعالى عدم را پاره كرده ، و از درون آن آسمانها و زمين را بيرون آورده ، بنابراين ، حاصل معناى آيهء شريفه
« الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
« 2 » اين مىشود : « حمد خدا را كه پديد آورندهء آسمانها و زمين است ، به ايجادى ابتدايى ، و بدون الگو » و بنابراين كلمهء « فاطر » همان معنايى را مىدهد كه كلمهء بديع و مبدع دارند ، با اين تفاوت كه در كلمهء ابداع ، عنايت بر نبودن الگوى قبلى است ، و در كلمهء فاطر عنايت بر طرد عدم و بر ايجاد چيزى است از اصل ، نه مانند كلمهء صانع كه بهمعناى آن كسى است كه مواد مختلفى را باهم تركيب مىكند ، و از آن صورتى جديد ( از قبيل خانه ، ماشين ، و امثال آن ) كه وجود نداشت ، درست مىكند . « 3 »
هامش
( 1 ) . مفردات راغب . ماده « فطر » .
( 2 ) . سورهء فاطر ، آيهء 1
( 3 ) . الميزان ؛ ج 17 ، ص 4 . [ با تصرف ]