فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ »
« 1 » و جاى ديگر او را روح خوانده ، فرموده :
« قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ »
« 2 » و نيز فرموده :
« نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ »
« 3 » و نيز او را رسول خوانده و فرمود :
« إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ »
« 4 » لذا از همه اينها مىتوان فهميد كه آن روحى كه براى مريم به صورت بشرى مجسم شد همان جبرئيل بوده است . « 5 »
س 434 - چه اشكالاتى بر « تمثّل » وارد شده است ؟
ج - درخصوص « تمثّل » در تفسير كبير و غير آن به چند وجه اشكال شده است كه عبارتند از :
اوّل اينكه : جبرئيل بهطورى كه از اخبار برمىآيد شخص عظيم الجثّه است ، و چنين شخصى اگر بخواهد به قدر يك انسان معمولى كوچك شود بايد مازاد از آن مقدارش ريخته شود در اين صورت ديگر جبرئيلى باقى نمىماند ، و اگر آن مقدار زايد ساقط نشود ، و در عين حال كوچك گردد ، تداخل لازم آيد ، كه يكى از محالات است .
دوم اينكه : اگر تمثّل بهطور كلى امرى ممكن باشد ، ديگر در هيچ موردى وثوق و اطمينانى باقى نمىماند ، و كسى قطع پيدا نمىكند كه مثلا اين شخصى كه الآن مىبيند همان فلانى است كه ديروز ديده ، چون ممكن است اين شخص بيگانهاى باشد كه به صورت او متمثّل گشته .
سوم اينكه : اگر تمثّل به صورت ممكن و جايز باشد به صورت هرچيز
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 97 .
( 2 ) . سورهء نحل ، آيهء 102 .
( 3 ) . سورهء شعراء ، آيهء 194 .
( 4 ) . سورهء حاقة ، آيهء 40 .
( 5 ) . الميزان ؛ ج 14 ، ص 45 و 46 .