دليل روشنى است بر اينكه سورهء اعراف قبل از سورهء انعام نازل شده است . « 1 »
س 206 - معناى « حجاب » و « اعراف » و مراد از آن در آيهء شريفه :
« وَ بَيْنَهُما حِجابٌ وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ »
« 2 » چيست ؟
ج - معناى « حجاب » روشن است ، و آن ساترى است كه بين دو چيز حائل شود ، و « اعراف » بهمعناى قسمتهاى بالاى حجاب و تلهاى شنى و « عرف » بهمعناى يال اسب و تاج خروس و قسمت بالاى هرچيزى است .
معلوم مىشود كه اين كلمه به هرمعنا استعمال شود ، معناى علو و بلندى در آن هست . و از اينكه حجاب را قبل از اعراف ذكر كرده و همچنين از اينكه فرموده : اهل اعراف مشرف بر جميع مردم از بهشتيان و دوزخيانند ، معلوم مىشود كه منظور از اعراف قسمتهاى بالاى حجابى است كه حائل بين دوزخ و بهشت است ، بهطورى كه اعرافيان در آنجا ، هم دوزخيان را مىبينند و هم بهشتيان را .
[ البته ] اين حجاب از اين جهت حجاب خوانده شده كه حائلى است بين دو طائفه اهل دوزخ و بهشت ، نه از اين جهت كه مانند حجابهاى دنيا پارچهاى باشد كه از نخ بافته شده و در بين بهشت و جهنم آويزان شده باشد .
بنابراين معناى آيه اين مىشود كه : در قسمتهاى بالاى حجاب رجالى هستند كه بر هردو طرف مشرفند ، چون در محل مرتفعى قرار دارند ، مردانى هستند كه اهل جهنم و بهشت را به قيافه و علامتهايشان مىشناسند . « 3 »
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 5 - 6 . [ با تلخيص ]
( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 46 .
( 3 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 152 . [ با تصرف ]