رخصت داده مىشود كه سخن بگويند . به تفسير آيه 65 از سوره يس ، در جلد ششم رجوع كنيد . برخى دربارهء معناى اين آيه گفتهاند : جنايتكاران دربارهء آنچه به سودشان است سخن نمىگويند و آنان هيچ عذرى در پيشگاه خدا ندارند .
هذا يَوْمُ الْفَصْلِ ،
در اين روز ، ميان مردمان بهحق قضاوت مىشود .
جَمَعْناكُمْ وَ الْأَوَّلِينَ ؛
گناهكارانى همانند شما از پيشينيان را به همراه شما در يكجا گرد آورديم ، تا مورد بازپرسى قرار گيريد ، سپس به يك قرارگاه كه همان جهنّم است ، برده شويد و چه بد قرارگاهى است !
فَإِنْ كانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ
اين ، سرنوشت شماست و اگر چارهاى و يا وسيلهاى داريد كه مىتوانيد عذاب را از خودتان دور كنيد ، آن را بياوريد . اين جمله ، نوعى سركوب و سرزنش آنهاست ؛ زيرا آنان در دنيا دست به نيرنگ و فريب مىزدند .
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلالٍ وَ عُيُونٍ * وَ فَواكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ .
اين روش قرآن كريم است كه بهمنظور تشويق و تهديد ، عذاب جنايتكاران را در كنار پاداش پرهيزكاران بيان مىكند . بهعنوان نمونه ، براى جنايتكاران سايهاى است از دود جهنّم و براى پرهيزكاران سايهاى از نعمتهاى بهشت ، چشمههاى روان و ميوههاى گوناگون ، همراه با احترام و بخششى از سوى خداوند بلندمرتبه . از جملهء اين نعمتها ، سخن فرشتگان است كه به بهشتيان مىگويند :
كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ .
نظير اين سخن ، عينا در آيه 19 از سوره طور بيان شد .
إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ .
اين ، سنّت ما در آفرينش است : « ما پاداش نيكوكاران را ضايع نمىكنيم » . « 1 »
كُلُوا وَ تَمَتَّعُوا قَلِيلًا .
خطاب به جنايتكاران است و مقصود از آن ، هشدار و وعدهء عذاب است و معنايش چنين مىباشد : چنانكه مىخواهيد از اموال فناپذير دنيا لذّت ببريد كه دنيا تنها چند روز كوتاه است ، آنگاه اين لذّتجويى از بين مىرود ، چونان كه سراب از بين مىرود .
إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ .
سنّت خدا نسبت به جنايتكاران آن است كه به آنها اندكى مهلت مىدهد ، سپس عذابى دردناك به آنان مىچشاند .
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ
هامش
( 1 ) . كهف ( 18 ) آيه 30 .