فِي ضَلالٍ مُبِينٍ .
« أعلم » در اينجا به معناى « يعلم » است ؛ يعنى اى محمّد ! به كسى كه اميد هدايت از او ندارى و همچنان پاى مىفشارد كه خودش هدايت يافته و تو گمراهى ، بگو : تنها خداوند است كه هدايتيافته را از گمراه و پاك را از ناپاك تشخيص مىدهد و هركدام را به سزاى عملش مىرساند .
وَ ما كُنْتَ تَرْجُوا أَنْ يُلْقى إِلَيْكَ الْكِتابُ إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ .
استثنا در اينجا منقطع است ؛ يعنى : ليكن خداوند به تو رحم و بخشش كرد . اين سخن ، پاسخ به كسى است كه به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله گفت : تو فرستادهء خدا نمىباشى ، بلكه بر او دروغ مىبندى . بيان پاسخ بدينترتيب است : اى محمّد ! چگونه آنان دربارهء تو مىگويند : تو با ادّعاى رسالت بر خداوند دروغ مىبندى ، با اينكه رسالت ، پيشاپيش در قلبت خطور نكرد و تو از آن آگاهى نداشتى و هيچگاه خواب آن را هم نديدى ، ليكن خداى سبحان آن را بر تو ارزانى داشت و تو را از ميان آفريدگانش براى اين مقام برگزيد .
خبر دادن از غيب دربارهء مزدوران و خيانتكاران
فَلا تَكُونَنَّ ظَهِيراً لِلْكافِرِينَ وَ لا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آياتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ لا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ .
اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله ! خداوند تو را برگزيد ، تا دشمن كافران باشى ، نه ياور آنان و نيز براى اينكه رسالت او را به بندگانش برسانى و در رسانيدن آن از سرزنش هيچ سرزنشكنندهاى نهراسى و در تمامى گفتارها و كردارهايت نسبت به خدا اخلاصمند باشى .
در تفسير اين گروه از آياتى كه معصوم عليه السّلام را از گناه نهى مىكند ، در گذشته گفتيم :
كسى كه در رتبهء عالى قرار دارد به هرشكلى بخواهد و از هرچيزى كه برگزيند ، مىتواند زيردستش را نهى كند . به علاوه ، نهى از يك چيز بدين معنا نيست كه وقوع آن از شخص مورد خطاب محتمل است . امّا اكنون كه ما اين آيه را تفسير مىكنيم ، معناى ديگرى را از آن الهام گرفتيم و آن اينكه آياتى كه در اين باب آمده ، خبر دادن از