واژگان
الرِّجْزُ
: منحرف شدن از حق و از اين قبيل است :
« وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ ؛
از پليدى دورى كن » .
نكث العهد : پيمان را شكست .
الْيَمِّ
: دريا .
يَعْرِشُونَ
: اگر از عرش گرفته شده باشد ، به معناى ساختن ساختمان است و اگر از عريش گرفته شده باشد به معناى درختان انگور [ تاك ] است .
اعراب
« إِذا هُمْ »
،
« إِذا »
به معناى مفاجات و ناگهان است .
« أَوْرَثْنَا »
به سبب همزهء [ باب افعال ] به دو مفعول متعدى مىشود كه اوّل ،
« الْقَوْمَ »
و دوم ،
« مَشارِقَ الْأَرْضِ »
است .
« ما كانَ يَصْنَعُ »
،
« ما »
به معناى الّذى و اسم
« كانَ »
ضمير مستترى است كه به
« ما »
برمىگردد .
تفسير
خداى سبحان در آيهء پيشين بيان كرد كه او قوم فرعون را به پنج نوع عذاب مبتلا ساخت و هروقت كه يك نوع از اين عذابها بر آنان فرود مىآمد ، به موسى عليه السّلام متوسل مىشدند تا به سبب احترامى كه در پيشگاه خدا دارد از او بخواهد كه عذاب را از آنها بردارد و پيمان مىبستند كه هرگاه موسى خواستهء آنها را برآورده سازد ، دعوت حق را اجابت كنند . خداوند نيز عذاب را تا مدّت معينى از آنها برمىداشت تا راه توبه را براى آنها هموار سازد و حجت را بر آنان تمام كند . لكن آنها پيمان را مىشكستند و به گفتهء خود عمل نمىكردند . ازاينرو ، خدا دومين عذاب را بر آنها فرومىفرستاد .
بار ديگر ، آنها به انابه و توسل مىپرداختند و خدا نيز دوباره عذاب را از آنها بر