اعراب
« رَبِّ » مناداى مضاف به سوى « ياى » متكلّم و به معناى « يا ربى » است . حرف ندا و « ياء » به سبب تخفيف و روشن بودن معنا ، حذف و « باء » كسره داده شده است ، تا بر « ياى » متكلّم محذوف دلالت كند . « مِنَ » در سخن خداى تعالى : « مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ » بدل بعض از كل ، يعنى بدل از « أَهْلَهُ » است . « مِنَ » در سخن خداوند : « وَ مَنْ كَفَرَ » ممكن است محلّ آن نصب باشد ، بنابراين كه مفعول براى فعل محذوف است و تقدير آن : « قال اللّه و أرزق أيضا من كفر » مىباشد . « فَأُمَتِّعُهُ » عطف است بر فعل محذوف و نيز ممكن است « مِنَ » مرفوع و مبتدا و جملهء « فَأُمَتِّعُهُ » خبر آن باشد و در اينجا داخل شدن « فاء » بر خبر جايز است ؛ زيرا اسم موصول [ يعنى من ] به اسم شرط شباهت دارد .
تفسير
وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً . « وَ إِذْ جَعَلْنَا » عطف است براين سخن خدا : « وَ إِذِ ابْتَلى » . معناى اين آيه آن است كه خداوند سبحان ، خانهاش را آرمانگاه مردم قرار داده است . دستههايى از مردم به سوى آن روى مىآورند تا اعمال حج را به جاى آورند و پس از آن به سوى شهرهاى خود پراكنده مىشوند . آنگاه دستههاى ديگرى