مسأله 1089 - سجده بر گياهى كه خوردن آن در بعضى از شهرها معمول است و در شهرهاى ديگر معمول نيست و نيز سجده بر ميوه نارس صحيح نيست .
مسأله 1090 - سجده بر سنگ آهك و سنگ گچ صحيح است و احتياط واجب « 1 » آن است كه در حال اختيار به گچ و آهك پخته و آجر و كوزه گلى و مانند آن سجده نكنند .
مسأله 1091 - اگر كاغذ را از چيزى كه سجده بر آن صحيح است مثلًا از كاه ساخته باشند ، مىشود بر آن سجده كرد ولى سجده بر كاغذى كه از پنبه و مانند آن ساخته شده اشكال ندارد « 2 » .
مسأله 1092 - براى سجده بهتر از هر چيز تربت حضرت سيدالشهدا عليه السلام مىباشد ، بعد از آن خاك ، بعد از خاك سنگ و بعد از سنگ گياه است .
مسأله 1093 - اگر چيزى كه سجده بر آن صحيح است ندارد ، يا اگر دارد به واسطهء سرما يا گرماى زياد و مانند اينها نمىتواند بر آن سجده كند ، چنانچه لباس او از كتان يا پنبه است ، بايد به لباسش سجده كند و اگر از چيز ديگر است بايد بر پشت دست « 3 » يا چيز معدنى مانند انگشتر عقيق سجده نمايد ولى احتياط مستحب آن است كه تا سجده بر پشت دست ممكن است ، بر چيز معدنى سجده نكند .
مسأله 1094 - سجده بر گل و خاك سستى كه پيشانى روى آن آرام نمىگيرد باطل است « 4 » .
هامش
( 1 ) - واجب نيست و به همه آنهايى كه ذكر شده مىشود سجده كرد .
( 2 ) - اشكال ندارد .
( 3 ) - اگر لباس از كتان و پنبه ندارد به لباس ديگر كه از جنس آنها نيست سجده كند ، و اگر آن هم نيست به پشت دست سجده كند ، و اگر نمىشود به معدن مثل عقيق و فيروزه سجده كند .
( 4 ) - مگر آن كه سر را كه روى آنها گذاشتند پس از فرو رفتن مقدارى آرام بگيرد .