اصطلاحى است و هم زبان اهل معرفت ، به حسب واقع . در اين كتاب شريف ، مسائلى هست كه مهمش مسائل معنوى است . و رسول اكرم و ساير انبيا نيامدند كه اينجا حكومت تأسيس كنند ، مقصد اعلا اين نيست ؛ نيامدند كه اينجا عدالت ايجاد كنند ، آن هم مقصد اعلا نيست ، اينها همه مقدمه است . تمام زحمتها [ يى ] كه اينها كشيدند ، چه از حضرت نوح گرفته ، از حضرت ابراهيم گرفته تا آمده است اينجا به رسول اكرم رسيده است ، تمام مشقتهايى كه كشيدند و كارهايى كه كردند ، مقدمهء يك مطلب است و او معرفى ذات مقدس حق [ است . ] كتابهاى آسمانى هم ، [ كه ] بالاترينش كتاب قرآن كريم است ، تمام مقصدش همين است كه معرفى كند حق تعالى را با همهء اسماء و صفاتى كه دارد . عامهء مردم خيلى ازش چيز مىفهمند - اين كتاب را - و خواص هم مسائل بالاتر مىفهمند و اخص خواص هم مسائل فوق آن را مىفهمند ، لكن
انَّما يَعْرِفُ الْكِتابَ مَن خُوطبِ به ؛
هيچ كس نمىتواند بفهمد . هر كس بخواهد پيغمبر را بشناسد ، قرآن را بايد بشناسد و هيچ كس نمىتواند بشناسد . و لهذا ، هيچ كس پيغمبر را هم نمىتواند بشناسد . معرف ايشان كتاب خودشان است و معرف حضرت صادق - سلام اللَّه عليه - بعد از اينكه خود پيغمبر معرف است ، خود وجودش معرف است . اين فقهى است كه با زبان ايشان بسط پيدا كرده است كه براى احتياج بشر از اول تا آخر ، هر مسألهاى پيش بيايد ، مسائل مستحدثه ، مسائلى كه بعدها خواهد پيش آمد ، كه حالا ما نمىدانيم ، اين فقه از عهدهء جوابش بر مىآيد و هيچ احتياج ندارد به اين كه يك تأويل و تفسير باطلى بكنيم .
خود فقه ، خود كتاب و سنت ، خود فقهى كه اكثرش را حضرت صادق - سلام اللَّه عليه - بيان فرموده است ، اين فقه همهء احتياجات صورى و معنوى و فلسفى و عرفانى همهء بشر را در طول مدت الى يوم القيامه [ تأمين كرده ، ] اين محتوايش اين طور است . اينها معرفى است كه خود اينها معرف اين بزرگواراناند و ما نمىتوانيم كه از آنها تعريفى بكنيم كه لايق آنها باشد .
ادعيهء ائمهء هدى ، دعاهاى آنها ، همان مسائلى را كه كتاب خدا دارد ، دعاهاى آنها هم دارد با يك زبان ديگر . قرآن يك زبان دارد ، يك نحو صحبت مىكند و همهء مطالب را
صحيفه امام ( مجموعه آثار امام خمينى ) ( فارسى ) — صفحة 409
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٠٩