شده - تا صبح [ گفت : ] « اللَّهُمَّ ارْزُقْنى التَّجافِىَ عَنْ دارِ الغُرُورِ وَ الْانابَةَ الى دارِ السُّرُورِ و الْاسْتِعدادَ لِلْمَوتِ قَبْلَ حُلُولِ الْفَوْت » . « 1 » مسأله ، مسئلهء بزرگى است . آنها در مقابل عظمت خدا ، وقتى كه خودشان را حساب مىكنند ، و مىبينند كه هيچ نيستند و هيچ ندارند . واقع مطلب همين است : جز او كسى نيست و چيزى نيست ، وقتى كه توجه بكنند به عالم كثرت ، و لو به امر خدا . اين است كه نسبت مىدهند به رسول خدا كه فرمود :
لَيُغانُ عَلى قَلْبى فَإنّى لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فى كُلِّ يومٍ سَبْعيِنَ مَرَّة . « 2 »
او غير از اين مسائلى بوده است كه پيش ماهاست . آنها در ضيافت بودهاند ، در ما فوق ضيافت هم بودهاند . در ضيافت بودهاند و از اينكه حضور در مقابل حق تعالى دارند و مع ذلك ، دارند ، مردم را دعوت مىكنند . از همين ، كدورت حاصل مىشده . توجه به مظاهر الهى ، از غيب متوجه شدن به شهادت به مظاهر الهى ، و لو همهاش الهى است ، براى آنها همه الهى است ، لكن مع ذلك ، از آن جايى كه ، از آن غيبى كه آنها مىخواهند كه « كمالِ انقطاع إليك » است ، وقتى كه توجه مىكنند به مظاهر ، اين گناه بزرگ است . اين گناه نابخشودنى است ، اين دار غرور است پيش سجاد . توجه به ملكوت دار غرور است . توجه به ما فوق ملكوت هم دار غرور است . توجه به حق تعالى طورى كه ديگر ضيافتى در كار نباشد كه مخصوص كُمَّل اوليا است ، آنجا ديگر ضيافت اللَّه نيست در كار .
خداوند به ما نصيب كند كه ما انكار نكنيم اين مسائل را . از جمله چيزهايى كه سد راه انسانيت است ، انكار مقامات است ؛ محصور كردن همه چيز را در اين چيزهايى كه خود ما مىفهميم . اگر يك كسى يك قدم بالاتر بگذارد - و لو لفظاً - اين از ديانت به نظر آنها خارج شده است ؛ اين سد راه است . قدم اول يقظه « 3 » است . انسان بايد بيدار بشود . ما همه
هامش
( 1 ) - « خداوندا ! تجافى و جدايى از سراى غرور ( دنيا ) و بازگشت به سراى سرور ( آخرت ) و آمادگى براى مُردن را پيش از جان باختن روزى من بگردان . » مفاتيح الجنان ، اعمال شب 27 ماه مبارك رمضان
( 2 ) - « گاهى براى قلب من كدورتى حاصل مىشود كه من در همهء امور ، هفتاد بار استغفار مىكنم . » مستدرك الوسائل ، ج 5 ، ص 321 ؛ باب 22 ، ح 2
( 3 ) - بيدارى .