خيلى بديها ديدهايم ، و چيزى كه بشود گفت كه خوبى آنها بوده است ، از حكومتهاى غربى نبوده بلكه از اهل صنعت بوده است كه البته بسيارى از آنها براى حكومتها كار مىكنند . بنا بر اين ، بايد وضع شما جورى باشد كه هر كس وارد به آنجا مىشود يك محيط اسلامى ببيند ، چه از حيث پرسنل و چه از جهت زندگى .
ارتباط مقتدرانه نظام اسلامى با كشورها
مسأله ديگر هم اين است كه ما نمىخواهيم در يك كشورى زندگى كنيم كه از دنيا منعزل باشد ، ايران امروز نمىتواند اين طور باشد ، بلكه كشورهاى ديگر هم نمىتواند اين طور باشد ، كه در يك جا بنشينند و مرزهايشان را ببندند ، اين غير معقول است . امروز دنيا مانند يك عايله و يك شهر است ، و يك شهر داراى محلههاى مختلفى است كه با هم ارتباط دارند . وقتى دنيا وضعش اين طور است ما نبايد منعزل باشيم . ما بايد با كشورهايى كه با ما هستند و ما را اذيت نمىكنند ، روابط داشته باشيم و آقايان در اين فكر باشند كه روابط را تحكيم كنند . البته ما با آنها كه بخواهند به ما تعدى كنند ، نمىتوانيم بسازيم و از اول هم اعلام كرديم ، مگر آنها خودشان را اصلاح كنند . و اين معنا كه گاهى اهل غرض يا جهّال اين حرف را مىزنند كه ما نبايد روابط داشته باشيم ، از اين باب است كه يا نمىفهمند يا غرض دارند ؛ زيرا تا انسان ، جاهل يا مخالف با اصل نظام نباشد ، نمىتواند بگويد يك نظام بايد از دنيا منعزل باشد . بنا بر اين ، اگر زمزمهاى مىشود آنها را نبايد به حساب آورد ، زيرا آنها غرض سياسى دارند ، و الّا آدم عاقلى كه توجه به مسائل دارد مىداند اسلام ، وضعش چگونه است . و اسلام يك نظام اجتماعى و حكومتى است و مىخواهد با همهء عالم روابط داشته باشد . و در زمان صدر اسلام هم كه خود رسول اللَّه به اطراف ، سفير مىفرستادند اين حرف را نمىزدند . در هر صورت ما بايد روابط داشته باشيم ، آنها كه غرض ندارند ، ما هم با آنها غرض نداريم ، كم كم بايد روابط حسنه بشود .
من اميدوارم اين عمل را انجام دهيد و دولت هم موفق باشد ، منتها نبايد تحت سلطه خارجى باشيم ، نبايد آنها دخالت در امور ما بكنند و نبايد به ما خط بدهند . بنا بر اين ،