سخنرانى [ در جمع مسئولان وزارت امور خارجه ( اصلاح سفارتخانهها ) ]
زمان : صبح 27 دى 1362 / 13 ربيع الثانى 1404
مكان : تهران ، جماران
موضوع : مقايسه نقش مردم در نظامهاى گذشته و نظام اسلامى - لزوم اصلاح سفارتخانهها
حضار : ولايتى ، على اكبر ( وزير امور خارجه ) ، معاونان ، سفرا و كارداران جمهورى اسلامى ايران در كشورهاى عربى و آفريقايى
بسم اللَّه الرحمن الرحيم
نقش مردم در نظامهاى پيشين و نظام اسلامى
من وقتى كه متصديان امور ايران را ، همه ، چه آنهايى كه در خارج هستند ، چه اينهايى كه در داخل هستند ، مىبينم و مقايسه مىكنم با متصديان امور در سابق ، زمان قاجار ، من آن وقت هم يادم هست و زمان رضا شاه و زمان شاه و اينها ، احساس مىكنم كه واقعاً يك تحول عظيمى پيدا شده است در ايران ، يعنى كار از دست قلدرها به دست ملت افتاده است ، آنهايى كه از خود ملتاند . در سابق در هيچ امرى از امور ، ملت دخالت يا گذاشتند بكند يا از باب اينكه مىديد از بس فساد هست در كار ، نمىكردند . فرض كنيد كه در انتخابات كه حق ملت است - انتخابات - يا مردم اصلًا متوجه نبودند كه مسأله انتخابات چى هست . اصلًا توجه به اين معانى خيلى نداشتند از باب اينكه مردم را به بازى گرفتند ، در زمان قاجار يك عده از خانهايى كه در اطراف بودند از مالكين و از متنفذين ، آنها بودند كه قبضه مىكردند . در زمان رضا شاه كه ديگر شاه و هر چه بود اينها بودند ؛ مجالى براى مردم اصلش نبود . اين در انتخاباتى كه حق مردم بود ، در ساير امور كه ديگر مردم آن قدرها خودشان حق قائل نبودند . با اينكه آن هم حق آنها بود اصلًا دخالت نداشتند . مثلًا يك حكومتى مىرفت در يك جايى هر كارى دلش مىخواست مىكرد ، هر فسادى مىكرد صداى مردم به جايى نمىرسيد و در بعضى از اوقات اين طور بود كه آن مثلًا صدر اعظمى كه آنجا ، آن نخستوزيرى كه آن وقت بود ، آن زمان هم خصوصاً