غير آن كسى كه « دنُوّ » « 1 » پيدا كرده است بتواند فهم كند ، ادراك كند ، ذوب كند . يا همين جملاتى كه در اين مناجات بزرگ است و بعض جملات ديگرى كه در آن هست ، مسائلى است كه به حسب ظاهر سهل است و واقعاً ممتنع است . رياضات بسيار مىخواهد تا انسان بتواند بفهمد كه ناجيته [ با فتح تا ] نه ناجيته [ با ضم تا ] ، « ناجَيتَه » اين چى است ؟ خدا با آدم مناجات مىكند ، چى است مناجات ؟ چه خواستهاند ائمه ؟ اين از دعاهايى است كه من غير از اين دعا نديدم كه روايت شده است همهء ائمه اين دعا را ، اين مناجات را مىخواندند ، اين دليل بر بزرگى اين مناجات است كه همهء ائمه اين مناجات را مىخواندند . چى بوده است اين ؟ بين آنها و خداى تبارك و تعالى چه مسائلى بوده است ؟
هَبْ لِى كَمالَ الْانْقِطاعِ الَيْكَ
كمال انقطاع چى است ؟ وَ بِيَدِكَ لا بِيَدِ غَيْرِكَ زِيادَتى وَ نَقْصِى وَ نَفْعِى وَ ضَرّى « 2 » ؛ خوب ، آدم به حسب ظاهر مىگويد خوب ، همه چيز با اوست . اما وجدان اين مطلب كه هيچ ضررى به ما نمىرسد الا به دست اوست ، هيچ منفعتى نمىرسد الّا به اوست ، اوست ضارّ و نافع ، اينها چيزهايى است كه دست ماها از آن كوتاه است . و دعا كنيد كه خداى تبارك و تعالى به ما توفيق بدهد كه در اين ماه شريف و ماه شريف رمضان از اين مسائل هم يك حظى و لو يك جلوهء كوچكى در دلها و قلبهاى ما واقع بشود ، و لا اقل مؤمن به اين بشويم كه قضيّهء « صَعِقَ » چه قضيهاى است . مؤمن به اين بشويم كه مناجات خدا با انسان چى هست . مناجات را مؤمن بشويم به آن ، انكار نكنيم ، نگوييم اينها حرفهاى درويشى است . همهء اين مسائل در قرآن هست به نحو لطيف و در كتب ادعيهء مباركهء ما كه از ناحيهء ائمهء هدى وارد شده است ، همهء اين مسائل هست ، نه به آن لطافت قرآن ، لكن به نحو لطيف . آن هم و همهء اشخاصى كه بعدها اين اصطلاحات را به كار بردهاند فهميده و نفهميده از قرآن و حديث گرفتند ، و ممكن است كه اصل مسندش هم درست ندانند ؛ البته به حقيقتاش هم كم آدمى است كه مىتواند پىبرد تا چه رسد به اينكه ذايقهء روح بچشد اين را . چشيدن ذايقه يك مسئلهء فوق اين مسائل است .
هامش
( 1 ) - نزديكى
( 2 ) - « و بدست تُست نه بدست غير تو ؛ زيادت و نقص و نفع و ضررِ من » . مفاتيح الجنان ، اعمال مشتركهء ماه شعبان