سخنرانى [ در جمع مسئولان وزارت آموزش و پرورش و آموزش عالى ( تعليم و تهذيب ) ]
زمان : 28 شهريور 1361 / 1 ذى الحجه 1402
مكان : تهران ، حسينيه جماران
موضوع : دو ركن اصلى آموزش و پرورش
مخاطب : مصباح يزدى ، محمد تقى - قرائتى ، محسن ( نماينده امام در نهضت سوادآموزى ) - پرورش ، على اكبر ( وزير آموزش و پرورش ) - نجفى ، محمد على ( وزير فرهنگ و آموزش عالى ) - اعضاى دفتر هماهنگى حوزه و دانشگاه و مربيان امور تربيتى
بسم اللَّه الرحمن الرحيم
ما امروز مواجهيم با چهرههاى علماى محترم و اساتيد دانشگاه و حوزهء علميه . به طور كلى در تمام سطحهايى كه مشغول آموزش هستند ، چه در دانشگاه ، كه آن هم آموزش است ، و چه در سطحهاى پايينتر ، و چه در اين نهضت سوادآموزى ، كه اميد است توفيق زياد پيدا بكنند و بيسوادى را ريشه كن كنند ، دو ركن بزرگ ، آموزش و پرورش است . همه جا ، حالا اسمش يك جايى آموزش باشد ، يك جايى دانشگاه ، آن فرق نمىكند . دو ركن اصلى ، آموزش و پرورش است و اسلام در هر دو ركن سفارش اكيد فرموده است . و پرورش سفارشش بيشتر شده است و اهميتش هم بيشتر است .
پرورش به معناى اينكه در هر جايى كه علما مشغول تدريس هستند ؛ علماى دانشگاه و علماى حوزههاى علمى قديمى و استادها در هر جا هستند با اين دو ركن مواجهاند : ركن آموزندگى و تربيت علمى و ركن پرورش و تربيت اخلاقى و تهذيب نفس . ما اگر فرض كنيم كه يك ملتى آموزش و پرورش در آن نفوذ كرد و همهء ملت آموزش يافتند به اندازهاى كه احتياجات ملت است ، و پرورش يافتند و تهذيب نفس كردند و تربيت اخلاقى شدند ، ملتى كه يك همچو توفيقى را پيدا بكند يك ملت نمونهاى خواهد بود . و ما حالا هر دو جهتش را عرض مىكنيم و چيزهايى كه مترتب بر هر دو جهت است .
ويژگيهاى تعليم و تعلم در قرآن و حديث
آقايان مىدانند ، لكن تذكر ، باز خوب است . مسئلهء آموزش و مسئلهء تعليم و تربيت