جريانى است كه چنانچه - خداى نخواسته - اين جريان به توفيق خودش ، كه به خيال خودش اين است كه روحانيت را از مردم بگيرد ، اگر اين امر به توفيق خودشان برسد ، شما مطمئن باشيد كه شكست خواهيم خورد ؛ براى اينكه ، روحانيون در همهء بلاد ، حافظ اسلامند و حافظ مقاصد اسلامى هستند و از اول هم بودهاند .
مجاهدات روحانيون در مبارزه با استعمار
اگر روحانيون نبودند ، ما الآن از اسلام اطلاعى نداشتيم . اين مجاهدت روحانيون است كه از خود شما هستند ؛ مجاهدت آنهاست كه براى ما اسلام را تا كنون نگه داشته است . و در هر مسأله و گرفتارى كه براى اسلام پيش مىآمده ، باز پيش قدم همينها بودند و همينها بودند كه قيام مىكردند ؛ حالا يا موفق مىشدند يا سركوب مىشدند . در همين مدتى كه من اطلاع دارم و من شاهد بودم ، قيامهاى مختلفى بر ضد رضا خان و محمد رضا شد . و اين قيامها همه ، مبدأش روحانيون بودند ؛ از آنجا شروع مىشد ، لكن چون ملت باز درست مجتمع با هم نشده بودند ، موفق نمىشدند يا كم موفق مىشدند . اگر شما - اگر ملت ما - اين طايفه را حفظ نكنيد ، بدانيد كه سرنوشت شما سرنوشت زمان مشروطه خواهد شد كه روحانيون اين كار را درست كردند و دست استبداد را كوتاه كردند ، لكن دوباره به واسطهء اينكه ملت مجتمع نبود و با روحانيت آن طور سازش ، اطاعت محكم نداشت ، مشروطه را آنها به پا كردند و ديگران آمدند و مشروطه را همان استبداد غليظتر با اسم مشروطه [ كردند . ] يك اسم بىمسمايى بود و گفته مىشد كه ما مجلس داريم و مشروطه داريم و مشروطه خواه هستيم ، لكن استبداد - به تمام معناى خودش ، به تمام كلمهء خودش - بر ما حكومت مىكرد ، چه در زمان قاجار - كه من يادم است - و چه بعد از او زمان رضا خان - كه بدترين زمانها بر اين ملت گذشت - و چه زمان محمد رضا . اگر شما توجه به اين نكنيد كه روحانيت را اينها مىخواهند از صحنه بيرون كنند و در پيش ملت ، روحانيت را بد نمايش بدهند . . . .
همين امروز صبح كه اينجا ، من قبل از اينكه بيايم خدمت شماها ، يكى از علماى